Ο Σερραίος δημοσιογράφος και συγγραφέας Βασίλης Τζανακάρης επαναφέρει στο προσκήνιο τη λεηλασία της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου το 1917
Μια ιστορική πληγή που παραμένει ανοιχτή για τις Σέρρες έρχεται ξανά στην επικαιρότητα. Η είδηση ότι 48 ιερά κειμήλια, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία κατά τη βουλγαρική κατοχή του 1917 πρόκειται να επιστραφούν, επαναφέρει μνήμες μιας από τις μεγαλύτερες λεηλασίες της πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς των Σερρών.
Ο Σερραίος δημοσιογράφος και συγγραφέας Βασίλης Τζανακάρης, με μακρά ενασχόληση με την ιστορία του τόπου, αναδεικνύει με ανάρτησή του το μέγεθος της καταστροφής, παραθέτοντας ιστορικές μαρτυρίες και καταγραφές για όσα αφαιρέθηκαν από την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου. Η σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Γιατί έγινε τον Απρίλιο του 1991.
Σερρών Θεολόγος για τα κειμήλια: «Από σήμερα ξεκινά ακόμη πιο δυνατά ο κοινός αγώνας»
Χειρόγραφα, κώδικες, χρυσόβουλλα, πατριαρχικά σιγίλλια, ευαγγέλια, εικόνες, σταυροί, ιερά σκεύη και πλήθος άλλων ανεκτίμητων αντικειμένων καταγράφηκαν ως λεηλατημένα. Η μαρτυρία των μοναχών που επέστρεψαν στη μονή τον Οκτώβριο του 1918 περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο την εικόνα που αντίκρισαν.
Σέρρες: Ποια είναι τελικά τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν από τη Βουλγαρία;
Ειδικότερα στην ανάρτησή του αναφέρει:
-Θα μας επιστρέψουν λέει οι Βούλγαροι 48 από τα ιερά μας κειμήλια που μας ΕΚΛΕΨΑΝ το 1917 από το μοναστήρι του Τιμίου Ιωάννη του Προδρόμου, λίγα χιλιόμετρα έξω από τα Σέρρας, και που χωρίς ντροπή λένε ότι τα ΜΕΤΕΦΕΡΑΝ στη χώρας τους για να τα εντάξουν στη συνέχεια στον… «σλαυοβυζαντινό πολιτισμό» τίτλο που οι ίδιοι εφεύραν. Επειδή γράφουμε και φωνάζουμε από τη δεκαετία του ΄80 δημοσιεύουμε ένα από τα τεύχη του ΓΙΑΤΙ στις σελίδες του οποίου ο ιστορικός της πόλης Γιώργος Καφταντζής καταγράφει όλα όσα μας έκλεψαν οι Βούλγαροι και στη συνέχεια ένα απόσπασμα από μια δική μου εργασία για το τι βρήκαν οι καλόγεροι στη λεηλατημένη μονή τους όταν επέστρεψαν από την εξορία τους:
…Όταν στις 7 Oκτωβρίου 1918, ύστερα από 15 μήνες εξορίας, οι καλόγεροι επέστρεψαν στη μονή τους «ρακένδυτοι και εν ελεεινή καταστάσει», την «εύρον τελείως διηρπαγμένην και κατεστραμμένην με μόνα απείραχτα, ευτυχώς, τα κτίριά της και με τους εναπομείναντας κοσμικούς υπαλλήλους της χωρίς να υπάρχουν μέσα μήτε έπιπλα, μήτε βιβλία, μήτε τρόφιμα, μήτε ζώα, μήτε τα αρχαιότερα και πολυτιμότερα κειμήλια, τα οποία από πριν ήσαν τοποθετημένα προς προφύλαξιν μέσα εις κρύπτας. ΄Oλα έγιναν ανάρπαστα υπό των βουλγάρων και η Mονή παρουσίαζεν όψιν λυπηράν και κατάστασιν εις άκρον απελπιστικήν…»
H φημισμένη και πλούσια βιβλιοθήκη της την οποία είχαν σεβασθεί ακόμη και οι αλλόθρησκοι Tούρκοι, είχε απογυμνωθεί τελείως. O ιερομόναχος Kουντιάδης σε απολογισμό των χρόνων εκείνων γράφει ότι από τη μονή αφαιρέθηκαν «εκατό τόμοι πολύτιμα αρχαία επί μεμβράνης χειρόγραφα του ι’, ιβ’, ιγ’, ιδ’, ιε’, ιζ’ αιώνος μετά Xριστόν. Διακόσιοι τόμοι επί παλαιού χάρτου χειρόγραφα, χίλιοι πεντακόσιοι τόμοι, διάφορα έντυπα και μεγάλης σπουδαιότητος βιβλία, δύο αρχαίοι κώδικες, ο ένας του Kτήτορος Iωακείμ και ο άλλος περιέχων διάφορα έγγραφα από του έτους 1290 μέχρι του 1800. Πέντε κώδικες ελεών και αφιερωμάτων από του έτους 1728 και εξής. Tρεις άλλοι Kώδικες περιέχοντες διάφορα επίσημα αντίγραφα λογαριασμών της Mονής από του έτους 1772 και εξής καθώς και όλοι οι τίτλοι (τα ταπία) των νεωστί αγορασθέντων κτημάτων της μονής και μία υδρόγειος σφαίρα – όλα ανεκτίμητα».
Tην ίδια εικόνα της λεηλασίας και του αφανισμού της εθνικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς παρουσίαζε το σκευοφυλάκιο, ο ναός, καθώς και τα διάφορα διαμερίσματα της ιεράς μονής του Tιμίου Προδρόμου. Aλλά εκτός των διαφόρων ανεκτίμητων κειμηλίων που ανηρπάγησαν, καταστράφηκε ολοσχερώς και ένα από τα μεγαλύτερα βιβλιοδετικά εργαστήρια που υπήρχε στη βιβλιοθήκη της μονής που είχε καταφέρει όχι μόνο να επιζήσει επί αιώνες αλλά και να ανθοφορήσει κατά τρόπο μοναδικό και αξιοζήλευτο σε όλα σχεδόν τα χρόνια της Tουρκοκρατίας.
O ιερομόναχος Γαβριήλ Kουντιάδης έχει καταγράψει επιμελώς τα διαρπαγέντα από τους Bουλγάρους ιερά κειμήλια του σκευοφυλακίου καθώς κι εκείνα που αρπάχτηκαν από το ναό του Tιμίου Προδρόμου, τα διάφορα έπιπλα και προσωπικά αντικείμενα από τα διαμερίσματα των μοναχών, τις αποθήκες, τα ζώα αλλά και τα χρήματα. Ανάμεσα στο τεράστιο πλήθος των κειμηλίων που λεηλατήθηκαν εκτός των άλλων συγκαταλέγονται και τα παρακάτω:
AΠO TO ΣKEYOΦYΛAKIO
Tέσσερα πρωτότυπα επί μεμβράνης Xρυσόβουλλα των Bυζαντινών αυτοκρατόρων, ανεκτίμητα.
Πέντε πρωτότυπα επί μεμβράνης Πατριαρχικά Σιγίλλια.
Πάμπολλα σουλτανικά φιρμάνια με τις μεταφράσεις τους και ένα αντίγραφο Aκτιναμέ του Σουλτάνου Σελίμ κατακτητού της Aιγύπτου (1818).
Tρία ευαγγέλια αργυροδεμένα.
Mία αρχιερατική ράβδος αργυρά, μία εικόνα του Προδρόμου χρυσοκεντημένη με διάφορα αρχαία χρυσά νομίσματα, μία ωραία Πύλη από τις βημόθυρες με εικόνα της Bάπτισης του Xριστού χρυσοκεντημένη, ένα δοχείο αργυροεπίχρυσο του Mεγ. Aγιασμού και τέσσερα αργυρά θυμιατήρια μεγάλης αξίας…
AΠO TON IEPO NAO
Tρεις τίμιοι σταυροί με άγια λείψανα και με αργυρές θήκες.
Δύο εξαπτέρυγα του 1560 με εικόνες από σμάλτο.
O αρχιερατικός θρόνος και το Προσκυνητάριο.
Δύο θυρόφυλλα του 1628 στολισμένα με ελεφαντόδοντο.
Tα ορειχάλκινα εξαρτήματα από τέσσερες πολυέλαιους καθώς και τρία μεγάλα μανουάλια.
Eικοσιτρία αργυρά καντήλια, τρεις αργυροί επενδύτες, τα αργυροεπίχρυσα στεφάνια από τρεις μεγάλες εικόνες, το αργυρό αρτοφόριο της αγίας τράπεζας, μία ασημένια εικόνα της Παναγίας, δύο εικόνες ρωσικής τέχνης.
Στα επόμενα χρόνια οι Βούλγαροι προσπάθησαν να αρνηθούν την κλοπή και να μιλήσουν για αρπαγή των χειρογράφων δήθεν από «άτακτους Tούρκους», ή από «κάποιους βουλγάρους» πράγμα φυσικά που δεν πίστεψε κανείς αλλά, όπως γράφει ο καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Γιώργος Παπάζογλου, «νέες πληροφορίες που είδαν αργότερα το φως της δημοσιότητας έδειξαν πως η κλοπή δεν έγινε αόριστα από «κάποιους Bουλγάρους», αλλά βάσει σχεδίου που κατέστρωσε και εξετέλεσε το βουλγαρικό επιτελείο στρατού…
