Η εισήγηση της επίτιμης γενικής διευθύντριας Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού Πολυξένης Αδάμ‑Βελένη για το ταφικό μνημείο στον Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη
Στην εκτίμηση ότι στο ταφικό μνημείο στον Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη έχουν ταφεί η Ρωξάνη, πρώτη σύζυγος του Μέγα Αλέξανδρου και ο ανήλικος γιος τους Αλέξανδρος Δ΄μετά τη δολοφονία τους από τον Κάσσανδρο αλλά και ο Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας, προχώρησε η επίτιμη γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού Πολυξένη Αδάμ‑Βελένη. Μιλώντας από το βήμα της 38ης Επιστημονικής Συνάντησης για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και στη Θράκη το 2025, η κ. Βελένη επέμενε ότι η χρονολόγηση του μνημείου είναι στον 2ο π.Χ. και στην εποχή της Δυναστείας των Αντιγονιδών -η ανασκαφέας, Κατερίνα Περιστέρη, το τοποθετεί στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα-, ενώ επιπλέον είπε ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τις δικές της και του Ομότιμου καθηγητή του ΑΠΘ, Γιώργου Βελένη, το ταφικό μνημείο έχει τέσσερις οικοδομικές φάσεις με τελευταία αυτή στα χρόνια του Φιλίππου Ε΄ της Μακεδονίας (238-179 π.Χ.), του τελευταίου μεγάλου βασιλιά που αντιμετώπισε τους Ρωμαίους σε δύο πολέμους.
Ανέφερε μάλιστα ότι στο ψηφιδωτό για την Αρπαγή της Περσεφόνης, εικονίζονται τα βασιλικά πρόσωπα που θάφτηκαν στον νεκρικό θάλαμο, δηλαδή η Ρωξάνη και ο ανήλικος γιος της Αλέξανδρος Δ΄ κι όπως είπε η Ρωξάνη εμφανίζεται ως Περσεφόνη και ο ανήλικος γιος της σε θεοποιημένη μορφή. «Ποιος κατασκεύασε το δωμάτιο με το δάπεδο; Πιθανόν ο Αντίγονος Γονατάς με την εποχή του οποίου έρχονται σε συμφωνία τα έργα που βρίσκονται εντός του», είπε η κυρία Βελένη, ενώ για την τοιχοποιία του μνημείου σημείωσε ότι χρονολογούνται σε προχωρημένους ελληνιστικούς χρόνους.
Όπως γράφει η Voria.gr, η κυρία Βελένη ανέφερε ότι μια σειρά από στοιχεία, όπως η επίστρωση του δαπέδου από λευκές μαρμάρινες ψηφίδες με κόκκινο κονίαμα, ταιριάζουν με την εποχή Αντιγονιδών μετά τα μέσα του 3ου π.Χ. αιώνα. Παράλληλα, έκανε μια υπόθεση εργασίας ότι το μνημείο έχει ταφεί και η Πολυκράτεια, σύζυγος του Φίλιππου Ε΄ και μητέρα του Περσέα. Ο Περσέας, μέλος της Δυναστείας των Αντιγονιδών ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας, καθώς μετά την ήττα του στη Μάχη της Πύδνας, τερματίστηκε η μακεδονική κυριαρχία στην νότια Ελλάδα και άρχισε η ρωμαϊκή διείσδυση.
Σε υψηλούς τόνους σχολίασε την εισήγηση της Π. Αδάμ-Βελένη και του Γ. Βελένη ο Μιχάλης Λεφαντζής, προϊστάμενος στο Τμήμα Μελετών Αρχαίων Μνημείων της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, ο οποίος έχει επιμεληθεί όλες τις σχεδιαστικές αναπαραστάσεις του ταφικού μνημείου, αλλά και του τύμβου Καστά.
«Δεν είναι καθόλου σωστό σε ένα τέτοιο συνέδριο να ερχόμαστε με υλικό από το διαδίκτυο», είπε ο κ. Λεφαντζής και συνέχισε: «Ο τρόπος με τον οποίο αρθρώθηκε η επιχειρηματολογία σας για τους νεκρούς με εκπλήσσει γιατί επίσης είναι βασισμένη σε διαδικτυακό υλικό. Ντροπή, ντροπή, ντροπή, πώς έγινε αποδεκτό από το συνέδριο να γίνει αυτή η ανακοίνωση;», είπε φανερά ενοχλημένος ο κ. Λεφαντζής.
Τον λόγο ξαναπήρε η κ. Βελένη για να δηλώσει πως «στο συνέδριο αυτό δίνουμε αρχαιολογικές μελέτες και όχι αποκλειστικά ανασκαφικές» και συμπλήρωσε πως σύμφωνα με τον αρχαιολογικό νόμο μετά από 10 χρόνια ελευθερώνεται η ανασκαφή. «Έχουν περάσει 12 χρόνια και ούτε εσείς ούτε η κ. Περιστέρη την έχετε δημοσιεύσει. Η εισήγησή μας αυτή είναι μια προτροπή να μας δώσετε όλα τα στοιχεία αυτού του καταπληκτικού μνημείου», είπε.
Στο σημείο εκείνο παρενέβη η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού, Ολυμπία Βικάτου, η οποία τόνισε ότι «αυτό το μνημείο είναι μεγάλη πρόκληση κι επειδή έχουμε ακούσει ότι είναι ρωμαϊκό, ή δεν είναι βασιλικό, πρέπει να υπάρχει υποδομή και σοβαρότητα να αντιμετωπίσουμε αυτά τα πράγματα».
