Επιστρέφουν 48 κειμήλια που εκλάπησαν από τους Βουλγάρους από την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης
Μια ιστορική εξέλιξη στις σχέσεις Ελλάδας – Βουλγαρίας επισημοποιήθηκε σήμερα, με την υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης από τους υπουργούς Πολιτισμού των δύο χωρών, Λίνα Μενδώνη και Εβτίμ Μιλόσε για την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιδιαίτερης ιστορικής αξίας.
Η σημαντικότερη είδηση για τις Σέρρες και την Ανατολική Μακεδονία είναι ότι στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια από την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης. Πρόκειται για αντικείμενα που είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Από την ελληνική πλευρά, στη Βουλγαρία παραδίδονται τα λείψανα που εντοπίστηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και έχουν αποδοθεί στον Τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις τέσσερις σαρκοφάγους του ναού. Τα λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
48 κειμήλια επιστρέφουν ύστερα από 109 χρόνια
Η συμφωνία βάζει τέλος, τουλάχιστον για ένα σημαντικό μέρος των αντικειμένων, σε μια υπόθεση που παραμένει ανοιχτή από το 1917. Για δεκαετίες η Εκκλησία, οι τοπικοί φορείς και οι πολιτικές αρχές των Σερρών και της Δράμας ζητούσαν τον επαναπατρισμό εκκλησιαστικών θησαυρών που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η συμφωνία δεν κλείνει οριστικά το ζήτημα. Οι δύο χώρες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, τα οποία δεν συμπεριλήφθηκαν στο σημερινό Μνημόνιο. Αυτό σημαίνει ότι τα 48 κειμήλια αποτελούν ένα πρώτο συγκεκριμένο βήμα, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και άλλα αντικείμενα που συνδέονται με τις δύο μονές και την εκκλησιαστική κληρονομιά των Σερρών και της Δράμας.
Ο αδιάλειπτος αγώνας του Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγου για τον επαναπατρισμό των κειμηλίων
Ιδιαίτερη και ξεχωριστή αναφορά οφείλει να γίνει στον πολυετή, αδιάλειπτο και άοκνο αγώνα που διεξάγει επί σειρά ετών ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης κ.κ. Θεολόγος για τον επαναπατρισμό των εκκλησιαστικών θησαυρών.
Ο Σεβασμιώτατος, αναδεικνύοντας το θέμα με κάθε τρόπο και σε κάθε ευκαιρία, ενέτεινε περαιτέρω τις προσπάθειές του τα τελευταία χρόνια, κρατώντας σταθερά ψηλά τη σημασία αυτού του πανσερραϊκού αιτήματος.
Στο πλαίσιο αυτό, τον Μάιο του 2026, η Ιερά Μητρόπολις Σερρών και Νιγρίτης, σε συνδιοργάνωση με την Αντιπεριφέρεια και τον Δήμο Σερρών, πραγματοποίησε μια εξαιρετικά σημαντική ημερίδα με θέμα τα αφαιρεθέντα υπό των Βουλγάρων κειμήλια (1913, 1917, 1942), στην οποία κεντρικός εισηγητής και επίσημος προσκεκλημένος ήταν ο πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Προκόπης Παυλόπουλος.
Πρ.Παυλόπουλος από τις Σέρρες: «Πολιτισμική τυμβωρυχία» τα κλαπέντα Ιερά Κειμήλια (φωτό+vid)
Παράλληλα, ο Σεβασμιώτατος μετέφερε το αίτημα της τοπικής Εκκλησίας στο ανώτατο θεσμικό επίπεδο, πραγματοποιώντας επίσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου έθεσε το ζήτημα απευθείας στον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, συνοδευόμενος από τον Σερραίο Υφυπουργό Εξωτερικών Αναστάσιο Χατζηβασιλείου. Η επίμονη αυτή ποιμαντορική και εθνική πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Θεολόγου φέρεται να αποτέλεσε τον καταλύτη για να φτάσουμε στη σημερινή ιστορική συμφωνία με τη Βουλγαρία και την επιστροφή των ιερών κειμηλίων στον φυσικό τους χώρο.
Τα κειμήλια της Σερραϊκής Εκκλησίας στο επίκεντρο της συνάντησης Θεολόγου-Μητσοτάκη
Στις 3 Οκτωβρίου η επίσημη παράδοση
Η υπογραφή των πρωτοκόλλων παράδοσης έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο 3 Οκτωβρίου στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των πρωθυπουργών των δύο χωρών.
Η σημερινή ανακοίνωση επιβεβαιώνει πλέον ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ δεν αποτελεί μονομερή κίνηση της Αθήνας. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη συμφωνία αμοιβαιότητας, με την Ελλάδα να παραδίδει τα λείψανα του μεσαιωνικού ηγεμόνα και τη Βουλγαρία να επιστρέφει 48 κειμήλια που αποτελούσαν επί δεκαετίες αντικείμενο ελληνικών διεκδικήσεων.
Και για τις Σέρρες, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο βάρος. Μετά από περισσότερο από έναν αιώνα, αντικείμενα που συνδέονται άμεσα με τις Μονές Τιμίου Προδρόμου και Παναγίας Εικοσιφοίνισσης παίρνουν πλέον τον δρόμο της επιστροφής.
