Η καθηγήτρια του ΑΠΘ Ελπίδα Κολοκυθά ανέδειξε τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει οι Σέρρες σε σχέση με τη βιώσιμη αξιοποίηση των υδατικών πόρων
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες προτάσεις σχετικά με την Περιφερειακή Ενότητα Σερρών και τη διαχείριση των υδατικών πόρων κατέθεσε η Πρόεδρος του Κέντρου Διαχείρισης Υδατικών Πόρων της UNESCO στο ΑΠΘ και καθηγήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ελπίδα Κολοκυθά.
Οι προτάσεις αυτές αποτέλεσαν μέρος της εισήγησης της, η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια ημερίδας που διοργανώθηκε από την κίνηση «Ενεργοί Πολίτες Σερρών – Myseety» στις 11 Ιανουαρίου 2026. Θέμα της εκδήλωσης ήταν: «Διαχείριση Υδατικών Πόρων στην Π.Ε. Σερρών: Προβλήματα και Προοπτικές».
Στην τοποθέτησή της, η Ελπίδα Κολοκυθά ανέδειξε τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η περιοχή σε σχέση με τη βιώσιμη αξιοποίηση των υδατικών πόρων, επισημαίνοντας την ανάγκη για ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Ως βασικές κατευθύνσεις προτάθηκαν η εξοικονόμηση νερού, ο εκσυγχρονισμός των αρδευτικών δικτύων, η υλοποίηση νέων έργων αποθήκευσης, η ολοκληρωμένη διαχείριση σε επίπεδο λεκάνης απορροής και η ενεργός συμμετοχή των πολιτών, με στόχο ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο υδατικό μέλλον.
Αναλυτικά η εισήγηση με θέμα ¨Διεθνείς τάσεις στη διαχείριση των Υδατικών πόρων στην εποχή κλιματικής κρίσης¨
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΤΑΣΕΙΣ
Σε όλο τον κόσμο, τα ζητήματα του νερού γίνονται όλο και πιο πολύπλοκα και επείγοντα. Το νερό δεν είναι πλέον απλώς ένας φυσικός πόρος – είναι μια παγκόσμια πρόκληση, μια αναπτυξιακή προτεραιότητα και ένα ανθρώπινο δικαίωμα.
Μια από τις σημαντικότερες παγκόσμιες προκλήσεις είναι η αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους, που είναι αποτέλεσμα ενός μοντέλου ανάπτυξης μη βιώσιμου, που χαρακτηρίζεται από χωρική και χρονική ανισοκατανομή του νερού, υπεράντλησή του, αρνητικά υδατικά ισοζύγια στις υδρολογικές λεκάνες και έντονα φαινόμενα ρύπανσης, που εντείνονται λόγω κλιματικής αλλαγής. Το 20% των υπόγειων υδροφορέων παγκόσμια σήμερα, έχει υποστεί υπερεκμετάλλευση.
Η διαχείριση του νερού δεν είναι τεχνικό ζήτημα μόνο. Είναι πολιτική επιλογή, κοινωνική ευθύνη και επένδυση στο μέλλον. Απαιτείται σωστός σχεδιασμός, συνεργασία και πολιτική βούληση.
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Στην Ελλάδα βιώνουμε πολλές από αυτές τις προκλήσεις: άνιση κατανομή των υδατικών πόρων, εποχιακές ξηρασίες και εντεινόμενες επιπτώσεις της κλιματικής μεταβλητότητας – ιδιαίτερα στις γεωργικές περιοχές και τα νησιά, που αντιμετωπίζουν προβλήματα με το νερό. Η Ελλάδα, αν και πλούσια σε υδατικούς πόρους (6.129κ.μ./άτομο/έτος), ορισμένες περιοχές της, αντιμετωπίζουν σοβαρές εποχιακές ελλείψεις (ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες), σημαντικά φαινόμενα ρύπανσης, καθώς και αυξημένες πιέσεις από την κλιματική αλλαγή.
ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ;
Στη Μεσόγειο η κλιματική αλλαγή εμφανίζεται είτε με τη μορφή της μείωσης των βροχοπτώσεων είτε με τη μορφή διαδοχικών περιόδων έντονων φαινομένων ξηρασίας και πλημμυρών. Η Ν.Α. Ευρώπη είναι ζώνη υψηλού κινδύνου. Ο μεσογειακός χαρακτήρας του κλίματος της Ελλάδας την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε ξηρασίες και υψηλές θερμοκρασίες, που μειώνουν τη φυσική αναπλήρωση των υδατικών αποθεμάτων, κάτι που εντείνεται από την κλιματική αλλαγή.
ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ;
Προσαρμογή, με την αντιμετώπιση των συνεπειών και μετριασμός της με την αντιμετώπιση των αιτίων της.
Για το σκοπό αυτό απαιτούνται νέα έργα με νέα σημερινά δεδομένα. Χρειαζόμαστε ευέλικτα, τοπικά και ανθεκτικά έργα. Απαιτείται έμφαση στη πρόληψη, αποθήκευση και εξοικονόμηση.
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ Π.Ε. (ΝΟΜΟ) ΣΕΡΡΏΝ;
Εμφανίζεται έντονη ξηρασία το καλοκαίρι με έλλειψη νερού για αγροτική χρήση & για αστική χρήση. Ξαφνικές βροχές με έντονες πλημμύρες σε πεδινές περιοχές. Χάνουμε νερό όταν πέφτει και το στερούμαστε όταν το χρειαζόμαστε.
Η ζήτηση του νερού για αγροτική χρήση, που είναι στη χώρα μας το 85% της ετήσιας κατανάλωσης νερού, στη Π.Ε. Σερρών είναι αυξημένη λόγω των τεράστιων απωλειών από διαρροές, λόγω των πεπαλαιωμένων αρδευτ. δικτύων και των υδροβόρων μεθόδων άρδευσης.
ΤΙ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (ΝΟΜΟ) ΣΕΡΡΩΝ;
Με δεδομένο ότι η καλλιεργούμενη γη της Π.Ε. Σερρών είναι περί τα 1.400.000 στρ. κατέχοντας πανελλαδικά την 1η θέση σε αρδευόμενες καλλιέργειες οι προτεινόμενες λύσεις είναι:
1. Εξοικονόμηση Νερού – Είναι Το Φθηνότερο και Γρηγορότερο «Έργο»
Μείωση των απωλειών σε νερό, με τον εκσυγχρονισμό των αρδ.δικτύων. Έξυπνα συστήματα άρδευσης(αισθητήρες, τηλεμετρία).Άμεσο όφελος περίπου 30% χωρίς μείωση της παραγωγής.
2. Νέα υδραυλικά έργα από δημόσιες επενδύσεις, για Αποθήκευση Νερού και Αντιπλημμυρική Προστασία
Ενίσχυση των διαθέσιμων υδατικών αποθεμάτων με σχεδιασμό νέων υδραυλικών έργων για αποθήκευση και μεταφορά του νερού, καθώς και μέσω του εμπλουτισμού των υπόγειων νερών με αναδάσωση στα ορεινά των καμένων δασών και μέσω της κατασκευής μικρών φραγμάτων εμπλουτισμού των υδροφορέων. Διπλό όφελος: Λιγότερες πλημμύρες–Αύξηση διαθέσιμου νερού.
3. Ολοκληρωμένη προσέγγιση σε επίπεδο λεκάνης απορροής.
Το νερό απαιτεί ολοκληρωμένες προσεγγίσεις. Απαιτείται συντονισμός σε όλα τα επίπεδα (Δήμοι, (Περιφέρεια, Πολιτεία, ΤΟΕΒ, αγρότες) και όχι σύγχυση και αλληλοκάλυψη αρμοδιοτήτων.
4. Ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση νερού (κυρίως από λύματα).
5. Εκπαίδευση & ενεργός συμμετοχή των χρηστών του νερού (φορείς και πολίτες), για να έχουμε εμείς αλλά να μπορούν να έχουν και οι επόμενες γενεές.
