Τα εντυπωσιακά γραφήματα και οι εικόνες μπορεί να κερδίζουν «likes», όμως δεν αντικαθιστούν τα έργα, ούτε αλλάζουν την καθημερινότητα των πολιτών
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ίσως το σημαντικότερο τεχνολογικό εργαλείο που έχουμε στα χέρια μας τα τελευταία χρόνια. Μπορεί να εξοικονομήσει χρόνο, να οργανώσει πληροφορίες, να βοηθήσει στην έρευνα, να δώσει ιδέες και να βελτιώσει την καθημερινότητα σε δεκάδες τομείς. Δεν είναι εχθρός. Είναι ένα εργαλείο που, όταν χρησιμοποιείται σωστά, μπορεί να κάνει τη διαφορά. Όμως, όπως συμβαίνει με κάθε ισχυρό εργαλείο, χρειάζεται μέτρο. Εξάλλου, «παν μέτρον άριστον», έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Και δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει μαζί τους.
Ως δημοσιογράφος χρησιμοποιώ καθημερινά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και τα θεωρώ πολύτιμα στη δουλειά μου. Με βοηθούν να διορθώνω λάθη, να παίρνω ιδέες και να βελτιώνομαι. Μέχρι εκεί. Δεν τα χρησιμοποιώ για να σκέφτονται ή να γράφουν αντί για μένα. Η ευθύνη κάθε λέξης που υπογράφω παραμένει αποκλειστικά δική μου.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η τεχνητή νοημοσύνη παύει να είναι εργαλείο και γίνεται αυτοσκοπός. Όταν δεν χρησιμοποιείται για να βελτιώσει το έργο, αλλά για να δημιουργήσει την εντύπωση ότι υπάρχει έργο. Αντί να αναδεικνύει την ουσία, τη σκεπάζει. Αντί να ενισχύει την αξιοπιστία, δημιουργεί εντυπώσεις. Και αντί να βοηθά κάποιον να επικοινωνήσει το έργο του, επιχειρεί να καλύψει την απουσία του.
Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται ένα νέο φαινόμενο, κυρίως στην τοπική αυτοδιοίκηση. Ευτυχώς αφορά λίγες, μεμονωμένες περιπτώσεις. Υπάρχουν αιρετοί που ανακάλυψαν πρόσφατα την τεχνητή νοημοσύνη και φαίνεται πως εντυπωσιάστηκαν περισσότερο από τις δυνατότητές της στην παραγωγή εικόνων παρά από τις δυνατότητές της στην παραγωγή αποτελεσμάτων.
Έτσι, κάθε ανακοίνωση συνοδεύεται από εντυπωσιακά γραφικά. Οι αναρτήσεις αποκτούν κινηματογραφική αισθητική, οι διεκδικήσεις παρουσιάζονται ως ιστορικές μάχες και οι καθυστερήσεις ως τεράστιες αδικίες. Όλα είναι σχεδιασμένα για να τραβήξουν το βλέμμα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Σαφώς και δεν υπάρχει τίποτα κακό σε ένα καλοσχεδιασμένο γραφικό. Ούτε φυσικά στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την καλύτερη παρουσίαση μιας ανακοίνωσης. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η επικοινωνία γίνεται αυτοσκοπός. Όταν το γραφικό αποκτά μεγαλύτερη σημασία από το περιεχόμενο. Όταν η εικόνα επιχειρεί να αντικαταστήσει την ουσία. Έτσι, δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπεις μια ανάρτηση με εντυπωσιακό γραφικό και τίτλους όπως «ιστορική δικαίωση», «μεγάλη νίκη» ή «τεράστια επιτυχία». Διαβάζοντας όμως το κείμενο διαπιστώνεις ότι δεν άλλαξε απολύτως τίποτα στην ουσία.
Φτάνουμε, δηλαδή, στο σημείο η ανεπάρκεια έργου να επιχειρείται να καλυφθεί πίσω από εντυπωσιακά γραφήματα, σαν να μπορεί η αισθητική να υποκαταστήσει την πραγματικότητα. Η πολιτική κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν διαγωνισμό εντυπώσεων, όπου μεγαλύτερη σημασία αποκτά ο αριθμός των «likes», των κοινοποιήσεων και των σχολίων παρά το ίδιο το αποτέλεσμα. Όμως η διοίκηση ενός δήμου δεν ασκείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ασκείται στους δρόμους, στα σχολεία, στις υποδομές, στις υπηρεσίες και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο απαιτητική από οποιοδήποτε γραφικό μπορεί να δημιουργήσει μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης. Ένα έργο είτε έγινε είτε δεν έγινε. Ένας δρόμος είτε ασφαλτοστρώθηκε είτε όχι. Μια μελέτη είτε ολοκληρώθηκε είτε παραμένει στα συρτάρια. Μια χρηματοδότηση είτε εξασφαλίστηκε είτε χάθηκε. Αυτά δεν μπορούν να τα αλλάξουν ούτε τα πιο εντυπωσιακά χρώματα, ούτε οι τρισδιάστατες εικόνες, ούτε οι πιασάρικοι τίτλοι.
Οι πολίτες μπορεί να εντυπωσιαστούν μία ή δύο φορές. Δεν θα εντυπωσιάζονται όμως για πάντα. Στο τέλος της ημέρας θα κρίνουν κάθε αιρετό από το αποτύπωμα που αφήνει στον τόπο του και όχι από την αισθητική του προφίλ του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει μια εντυπωσιακή εικόνα ενός έργου. Δεν μπορεί όμως να δημιουργήσει το ίδιο το έργο.
