Η Ασπασία Κουρουπάκη και η «Παμμακεδονική Ένωση Ελλάδος» ζητούν διευκρινίσεις από το Υπουργείο Παιδείας για το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των τμημάτων βουλγαρικής γλώσσας

Αντιδράσεις προκαλεί το ρεπορτάζ του Lionnews.gr για τη λειτουργία νέου δωρεάν τμήματος εκμάθησης της βουλγαρικής γλώσσας στο Οφρύνιο Καβάλας, όπου περίπου 20 παιδιά έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον. Στο θέμα παρενέβησαν η βουλευτής Β1΄ Βόρειου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ Ασπασία Κουρουπάκη και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδόνων «Παμμακεδονική Ένωση Ελλάδος», ζητώντας διευκρινίσεις από το Υπουργείο Παιδείας για το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας και εποπτείας αντίστοιχων δομών στη χώρα.

Οφρύνιο: Ανοίγει δωρεάν βουλγαρικό σχολείο – Ήδη 20 παιδιά έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον

Τα συγκεκριμένα τμήματα απευθύνονται κυρίως σε παιδιά βουλγαρικής καταγωγής ή μεικτών οικογενειών που ζουν στην περιοχή και φοιτούν κανονικά στα ελληνικά δημόσια σχολεία. Λειτουργούν συμπληρωματικά, εκτός του κανονικού σχολικού προγράμματος, με βασικό αντικείμενο την εκμάθηση της βουλγαρικής γλώσσας. Η παρακολούθηση είναι δωρεάν, καθώς, τα έξοδα λειτουργίας και διδασκαλίας καλύπτονται από το βουλγαρικό κράτος. Αντίστοιχα τμήματα έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια σε Σέρρες, Δράμα, Καβάλα, Κομοτηνή, Κάτω Νευροκόπι, Νέα Πέραμο, Νέα Βρασνά και Ασπροβάλτα.

Η παρέμβαση της Ασπασίας Κουρουπάκη

Η πρώτη πολιτική αντίδραση ήρθε από την βουλευτή του κόμματος ΝΙΚΗ, η οποία ζητά από το Υπουργείο Παιδείας πλήρη ενημέρωση για το καθεστώς λειτουργίας των συγκεκριμένων τμημάτων. Στην παρέμβασή της θέτει ερωτήματα για το πόσες αντίστοιχες δομές λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα, ποιος τις δηλώνει, ποιοι εκπαιδευτικοί διδάσκουν, ποιο πρόγραμμα και ποιο υλικό χρησιμοποιείται και ποια ελληνική υπηρεσία έχει την ευθύνη της εποπτείας τους.

Η κυρία Κουρουπάκη ζητά ακόμη να διευκρινιστεί εάν υπάρχει ειδική διακρατική συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας που να ρυθμίζει τη λειτουργία τέτοιων τμημάτων και τι προβλέπεται όταν η χρηματοδότηση προέρχεται από ξένο κράτος. Στην τοποθέτησή της σημειώνει παράλληλα ότι η γλωσσική και πολιτιστική ταυτότητα κάθε οικογένειας είναι σεβαστή, εστιάζοντας κυρίως στην ανάγκη, όπως υποστηρίζει, να υπάρχει σαφές πλαίσιο διαφάνειας και εποπτείας.

Ερωτήματα και από την Παμμακεδονική

Παρέμβαση υπήρξε και απο την Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδόνων (ΠΟΠΣΜ) , η οποία με ανακοίνωσή της στις 26/9/2026 ζητά επίσης συγκεκριμένες απαντήσεις από το Υπουργείο Παιδείας.

Η Ομοσπονδία αναφέρεται τόσο στο νέο τμήμα του Οφρυνίου όσο και στις αντίστοιχες δομές που έχουν αναφερθεί σε άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας και ζητά να γίνει γνωστό με ποιο νομικό και διοικητικό καθεστώς λειτουργούν. Θέτει ακόμη το ερώτημα εάν έχουν γνωστοποιηθεί ή εγκριθεί από τις αρμόδιες ελληνικές εκπαιδευτικές αρχές, εάν υπάρχει σχετική διακρατική συμφωνία και ποιος εποπτεύει το πρόγραμμα και το περιεχόμενο της διδασκαλίας.

Η ΠΟΠΣΜ διευκρινίζει πάντως ότι δεν προδικάζει ούτε τη νομιμότητα ούτε τον σκοπό λειτουργίας των τμημάτων και αναγνωρίζει το δικαίωμα κάθε οικογένειας να διδάσκει στα παιδιά της τη γλώσσα και τον πολιτισμό της. Το αίτημά της επικεντρώνεται στην ανάγκη να υπάρχει επίσημη εικόνα από την ελληνική Πολιτεία για το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν οι συγκεκριμένες δομές.

Τι είναι τα βουλγαρικά «κυριακάτικα σχολεία»

Η λειτουργία των τμημάτων αυτών εντάσσεται σε μια πολύ ευρύτερη πολιτική της Βουλγαρίας για τις κοινότητές της στο εξωτερικό. Το βουλγαρικό κράτος έχει θεσμοθετήσει από το 2018, με το κυβερνητικό διάταγμα 90, τα λεγόμενα «βουλγαρικά κυριακάτικα σχολεία», με επίσημους καταλόγους, εκπαιδευτικά προγράμματα, διαδικασίες χρηματοδότησης και απολογισμού των κονδυλίων.

Για το σχολικό έτος 2026-2027, σύμφωνα με το ίδιο το βουλγαρικό Υπουργείο Παιδείας, σχεδόν 40.000 μαθητές παρακολουθούν μαθήματα σε 410 σχολεία σε 44 χώρες και έξι ηπείρους. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται βουλγαρική γλώσσα, ιστορία και γεωγραφία, ενώ η χρηματοδότηση που διαθέτει φέτος το υπουργείο για την εκπαίδευση των παιδιών και την υποστήριξη των εκπαιδευτικών ξεπερνά τα 10 εκατ. ευρώ.

Πρόκειται, επομένως, για ένα οργανωμένο διεθνές εκπαιδευτικό δίκτυο και όχι για μεμονωμένες πρωτοβουλίες συλλόγων. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι σε κάθε τμήμα του εξωτερικού διδάσκονται όλα τα παραπάνω μαθήματα. Στην περίπτωση του Οφρυνίου, τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα αφορούν την εκμάθηση της βουλγαρικής γλώσσας.

Για τα «κυριακάτικα σχολεία» θα πρέπει να σημειωθεί πως πρόκειται ουσιαστικά για φροντιστήρια βουλγαρικής γλώσσας για παιδιά βουλγαρικής καταγωγής ή μεικτών οικογενειών που ζουν στην περιοχή φοιτούν κανονικά στα ελληνικά δημόσια σχολεία. Τα συγκεκριμένα τμήματα λειτουργούν συμπληρωματικά, εκτός του κανονικού σχολικού προγράμματος, έχοντας ως βασικό αντικείμενο την εκμάθηση της βουλγαρικής γλώσσας. Τα τελευταία χρόνια, δίκτυο βουλγαρικών «κυριακάτικων σχολείων» έχουν αναπτυχθεί σε Σέρρες, Δράμα, Καβάλα και Κομοτηνή καθώς και σε Κάτω Νευροκόπι, Νέα Πέραμο, Νέα Βρασνά και Ασπροβάλτα.

Αντίστοιχη πολιτική εφαρμόζει και η Ελλάδα

Η πρακτική στήριξης της μητρικής γλώσσας στο εξωτερικό δεν αποτελεί αποκλειστικά βουλγαρική πολιτική. Αντίστοιχη οργανωμένη προσπάθεια εφαρμόζει και η Ελλάδα για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση των κοινοτήτων της εκτός συνόρων.

Με βάση τον ν. 4415/2016, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας στηρίζει, καθοδηγεί και εποπτεύει σχολικές μονάδες και Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού στο εξωτερικό. Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει μάλιστα ότι φορείς μπορεί να είναι από ελληνικές διπλωματικές αρχές και κοινότητες μέχρι συλλόγους γονέων και πολιτιστικούς ή μορφωτικούς συλλόγους, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις στη χώρα υποδοχής.

Το 2026 το Υπουργείο Παιδείας κατέγραφε 57 αμιγή ελληνικά σχολεία και 149 Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας, με 745 αποσπασμένους εκπαιδευτικούς να καλύπτουν τις ανάγκες περισσότερων από 41.000 μαθητών ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Για την ίδια σχολική χρονιά τυπώθηκαν περισσότερα από 145.000 σχολικά βιβλία για τις ανάγκες αυτών των δομών.
Ελληνικά τμήματα και μέσα στη Βουλγαρία

Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση έχει παρουσία και στη γειτονική Βουλγαρία. Η ίδια η Ελληνική Πρεσβεία στη Σόφια καταγράφει σήμερα Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας στη Σόφια, στο Σλίβεν και στη Στάρα Ζαγόρα. Στη Σόφια, ο Ελληνικός Μορφωτικός Σύλλογος «Οδυσσέας Ελύτης» έχει την ευθύνη λειτουργίας των Τμημάτων Μητρικής Γλώσσας και Πολιτισμού της ελληνικής παροικίας, ενώ στη Στάρα Ζαγόρα αντίστοιχο ρόλο έχει ο Σύλλογος «Ρήγας Φεραίος».

Ιδιαίτερη είναι και η παρουσία των Σαρακατσάνων της Βουλγαρίας, κυρίως στις περιοχές του Σλίβεν και του Σαμόκοβ, οι οποίοι είναι οργανωμένοι σε πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς συλλόγους και έχουν διαχρονικά συμβάλει στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης. Παράλληλα, η νέα ελληνική διδάσκεται σε πανεπιστήμια της Σόφιας, της Φιλιππούπολης, του Βέλικο Τύρνοβο και του Μπλαγκόεβγκραντ.

Στο Σλίβεν υπάρχει μάλιστα και μια ακόμη ενδιαφέρουσα περίπτωση. Το γλωσσικό λύκειο «Ζαχάρι Στογιάνοφ» έχει εντάξει για το σχολικό έτος 2026-2027 στις κατευθύνσεις ξένων γλωσσών και τμήμα Αγγλικά–Ελληνικά, όπως αναφέρει το ίδιο το σχολείο στην επίσημη ενημέρωσή του για τις νέες εγγραφές.