Ο Δρ. Απόστολος Αρβανίτης αναλύει τις νέες προβλέψεις και επισημαίνει την ανάγκη διορθώσεων, ώστε να αποφευχθούν υπερβολικοί αποκλεισμοί
Στις προβλέψεις του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, που αφορούν την αξιοποίηση της γεωθερμίας, αναφέρεται σε ανάρτησή του ο προϊστάμενος του Τμήματος Γεωθερμίας και Ιαματικών Φυσικών Πόρων της ΕΑΓΜΕ, Δρ. Απόστολος Αρβανίτης, καταγράφοντας τις σημαντικότερες αλλαγές αλλά και σημεία που, κατά την εκτίμησή του, χρειάζονται διευκρινίσεις και επαναδιατύπωση.
Για τις Σέρρες, οι προβλέψεις του νέου Χωροταξικού αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο νομός διαθέτει σημαντικό γεωθερμικό δυναμικό, με περιοχές όπου η γεωθερμία συνδέεται τόσο με αγροτικές και θερμοκηπιακές εφαρμογές όσο και με τον ιαματικό τουρισμό.
Ειδικά για περιοχές όπως το Σιδηρόκαστρο, το Άγκιστρο και τα Θερμά Νιγρίτας, ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη που εντάσσει στις περιοχές αποκλεισμού τις ζώνες προστασίας των ιαματικών πηγών. Το πώς ακριβώς οι νέοι κανόνες θα εφαρμοστούν στα γεωθερμικά πεδία των Σερρών και κατά πόσο μπορεί να επηρεάσουν υφιστάμενες ή μελλοντικές επενδύσεις αποτελεί ένα ζήτημα που αναμένεται να απασχολήσει ιδιαίτερα την περιοχή.
Πού επιτρέπεται και πού αποκλείεται η αξιοποίηση της γεωθερμίας
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 19 Αυγούστου 2026 (ΦΕΚ 694/Δ΄/19.08.2026) και περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας.
Σύμφωνα με όσα επισημαίνει ο κ. Αρβανίτης, ως περιοχές προτεραιότητας για την ηλεκτροπαραγωγή από γεωθερμία ορίζονται τα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος, υφιστάμενα ή νέα, καθώς και οι περιοχές στις οποίες το Ελληνικό Δημόσιο εκμισθώνει το δικαίωμα έρευνας γεωθερμικού δυναμικού.
Παράλληλα, ως κατάλληλο για την αξιοποίηση της γεωθερμίας θεωρείται κάθε χαρακτηρισμένο γεωθερμικό πεδίο, καθώς και τα πεδία ήπιας ενθαλπίας εθνικού ή τοπικού ενδιαφέροντος. Οι δυνατότητες αξιοποίησης είναι πολλές και αφορούν, μεταξύ άλλων, τη θέρμανση ιχθυοκαλλιεργειών και θερμοκηπιακών καλλιεργειών, την ξήρανση αγροτικών προϊόντων, τη θέρμανση και ψύξη κατοικιών, την αφαλάτωση νερού, τη θέρμανση κολυμβητηρίων αλλά και τη λειτουργία λουτροθεραπευτικών εγκαταστάσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν, ωστόσο, οι περιοχές αποκλεισμού, στις οποίες δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης γεωθερμικής ενέργειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης, υγρότοποι Ραμσάρ, οικότοποι προτεραιότητας του δικτύου Natura 2000, δάση, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και Περιοχές Άνευ Δρόμων.
Περιορισμοί προβλέπονται επίσης για περιοχές εντός οικισμών και σε ζώνη 500 μέτρων από τα όριά τους, για οργανωμένες τουριστικές περιοχές και ζώνες τουρισμού – αναψυχής, ακτές κολύμβησης, πηγές υδροληψίας και τις ζώνες προστασίας τους. Στις περιοχές αποκλεισμού περιλαμβάνονται επίσης οι ζώνες προστασίας ιαματικών πηγών, πρόβλεψη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για περιοχές όπου η γεωθερμία συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη του ιαματικού τουρισμού.
Το νέο πλαίσιο θέτει παράλληλα συγκεκριμένους κανόνες για τη χωροθέτηση των εγκαταστάσεων. Μεταξύ αυτών προβλέπεται ότι θα πρέπει να εξετάζεται η δυνατότητα υπογειοποίησης του δικτύου διασύνδεσης μέσης τάσης, ενώ προβλέπεται και η διασφάλιση της επανεισαγωγής των γεωθερμικών ρευστών (reinjection).
Ο Δρ. Απόστολος Αρβανίτης, πάντως, από την πρώτη ανάγνωση των νέων ρυθμίσεων, εντοπίζει ζητήματα που θεωρεί ότι χρειάζονται περαιτέρω επεξεργασία. Όπως επισημαίνει, είναι αναγκαίες διευκρινίσεις, επαναδιατυπώσεις και τροποποιήσεις, προκειμένου να αποφευχθούν άδικοι ή υπερβολικοί αποκλεισμοί στη χωροθέτηση γεωθερμικών εγκαταστάσεων, οι οποίοι, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά και δεν συνάδουν με τη διεθνή εμπειρία και πρακτική.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στον ρόλο των τοπικών κοινωνιών, τονίζοντας πως η συναίνεσή τους είναι άκρως απαραίτητη για την αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας, όπως απαραίτητη είναι και η σαφής και επιστημονικά τεκμηριωμένη διατύπωση των όρων χωροθέτησης, ώστε να ενισχύεται η εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο ίδιος προαναγγέλλει μάλιστα νέα παρέμβαση, στην οποία θα παρουσιάσει αναλυτικότερα τις παρατηρήσεις και τις επισημάνσεις του.
Όπως σημειώνει, στόχος είναι το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο να συμβάλει στην ορθολογική, περιβαλλοντικά ασφαλή και βιώσιμη εκμετάλλευση του γεωθερμικού δυναμικού και να μην αποτελέσει τροχοπέδη στην αξιοποίησή του
