Εγκατάλειψη, λεηλασίες και μια επένδυση που έμεινε στα χαρτιά στα ιστορικά Λουτρά της Καβάλας. Από το φιλόδοξο resort των εκατομμυρίων στη διαιτησία Περιφέρειας και επενδυτή
Οι Σέρρες δεν έχουν το… αποκλειστικό προνόμιο να διαθέτουν λουτρικές υποδομές που έχουν αφεθεί στη μοίρα τους, παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την αξιοποίησή τους, όπως συμβαίνει στο Σιδηρόκαστρο και στα Θερμά Νιγρίτας.
Ίδιες και ακόμη χειρότερες εικόνες συναντά κανείς ανατολικότερα, στα ιστορικά Λουτρά Ελευθερών της Καβάλας.
Εικόνες εγκατάλειψης και λεηλασίας, σ’ έναν τόπο με σημαντικό ιαματικό πλούτο και μεγάλες δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης, που θα μπορούσε να αποτελεί για την Ανατολική Μακεδονία ό,τι τα Λουτρά Πόζαρ για την Πέλλα.
Κτίρια που κάποτε έσφυζαν από ζωή έχουν αφεθεί στη φθορά του χρόνου, εγκαταστάσεις έχουν λεηλατηθεί, σκουπίδια και φθαρμένα υλικά βρίσκονται διάσπαρτα στον χώρο, ενώ σε σημεία η έντονη δυσοσμία συμπληρώνει την αποκαρδιωτική εικόνα. Μια εικόνα που δύσκολα παραπέμπει σε έναν από τους σημαντικότερους ιαματικούς πόρους της Ανατολικής Μακεδονίας.
Μια ιστορική λουτρόπολη που αφέθηκε στη μοίρα της
Τα Λουτρά Ελευθερών βρίσκονται 45 χιλιόμετρα δυτικά της Καβάλας και μόλις 1,5 χιλιόμετρο από τη θάλασσα, μέσα σε μια κατάφυτη κοιλάδα που διασχίζει ο ποταμός Μαρμαράς, στους πρόποδες του όρους Σύμβολο. Οι ιαματικές πηγές της περιοχής είναι γνωστές εδώ και αιώνες, ενώ το παλαιότερο κτίσμα που σώζεται είναι οθωμανικό λουτρό των τελών του 18ου αιώνα.
Η οργανωμένη λουτρόπολη δημιουργήθηκε την περίοδο 1908–1910, όταν ο καπνέμπορος Ζάχος Α. Ζάχου ανέλαβε από το Οθωμανικό Δημόσιο την εκμετάλλευση των πηγών. Στον αδελφό του, σπουδαίο αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχο, αποδίδονται σημαντικά κτίρια του συγκροτήματος, μεταξύ των οποίων τα ξενοδοχεία «Αμφίπολις» και «Παγγαίο». Η λουτρόπολη εξελίχθηκε σε έναν μικρό αυτόνομο οικισμό και έφτασε να αριθμεί 31 κτίρια διαφορετικών εποχών.
Το ιαματικό νερό των Λουτρών Ελευθερών, με θερμοκρασία που φτάνει περίπου τους 41°C, είναι πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία και χρησιμοποιείται παραδοσιακά για λουτροθεραπεία. Θεωρείται κατάλληλο για παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, ρευματικές και αρθριτικές παθήσεις, καθώς και για ορισμένες δερματοπάθειες. Παρά την εγκατάλειψη της λουτρόπολης, το θερμό νερό εξακολουθεί να αναβλύζει αδιάκοπα.
Το μεγάλο επενδυτικό σχέδιο που έμεινε στα χαρτιά
Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, ωστόσο, η ιστορία των Λουτρών Ελευθερών είναι μια διαδοχή αλλαγών στη διαχείριση και ανεκπλήρωτων προσδοκιών αξιοποίησης. Το ιστορικό συγκρότημα, που για δεκαετίες λειτουργούσε υπό τον ΕΟΤ, πέρασε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Καβάλας και στη συνέχεια στην αναπτυξιακή της εταιρεία, με στόχο τον εκσυγχρονισμό και την τουριστική του ανάπτυξη.
Η μεγάλη καμπή ήρθε το 2012, όταν τα Λουτρά σταμάτησαν να λειτουργούν και προκηρύχθηκε η πρώτη μακροχρόνια εκμίσθωση σε ιδιώτη επενδυτή. Αντί όμως να ξεκινήσει η αναγέννηση της λουτρόπολης, ακολούθησαν χρόνια εγκατάλειψης, βανδαλισμών και φθοράς των εγκαταστάσεων. Η πρώτη επενδυτική προσπάθεια δεν προχώρησε, ενώ το 2016 πυρκαγιά προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο ιστορικό ξενοδοχείο «Παγγαίο».
Τον Αύγουστο του 2017 υπογράφηκε σύμβασημε την KNC Α.Ε., οικογενειακή επιχείρηση της Δράμας που είχε ιδρύσει ο πρώην δήμαρχος Δράμας Κυριάκος Χαρακίδης. Την επένδυση στα Λουτρά ανέλαβε ο γιος του, Νίκος Χαρακίδης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, ενώ στο εγχείρημα συμμετείχε και η αδελφή του, Κυριακή Χαρακίδου. Η έκταση των περίπου 785 στρεμμάτων εκμισθώθηκε για 35 χρόνια, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη 35.
Δύο χρόνια αργότερα, το 2019, η KNC Α.Ε. παρουσίασε το φιλόδοξο Elefthere Seaside Luxury Thermal Spa Resort, ένα πεντάστερο συγκρότημα 155 δωματίων, με βίλες, σουίτες, υδροθεραπευτήριο και εγκαταστάσεις spa και ιαματικού τουρισμού. Η πρώτη φάση της επένδυσης αναμενόταν τότε να ολοκληρωθεί το 2021, δημιουργώντας μεγάλες προσδοκίες για την αναγέννηση των ιστορικών Λουτρών.
Τα έργα, όμως, δεν ξεκίνησαν ποτέ.
Η επένδυση μπλέχτηκε σε μια μακρά και σύνθετη διαδικασία αδειοδοτήσεων, με βασικό «αγκάθι» τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Το 2021, παρότι είχε εγκριθεί επιδότηση περίπου 2,6 εκατ. ευρώ, η ΜΠΕ εξακολουθούσε να εκκρεμεί και χωρίς αυτήν δεν μπορούσε να προχωρήσει το κατασκευαστικό μέρος του έργου.
Το 2022 κατατέθηκε τελικά φάκελος περιβαλλοντικής αδειοδότησης από την ELEFTHERE RESORT ΜΟΝ. ΙΚΕ., με το σχέδιο να έχει στο μεταξύ διαφοροποιηθεί και να αφορά τουριστική μονάδα 154 κλινών, τεσσάρων αστέρων, με glamping και Μονάδα Ιαματικής Θεραπείας. Κατά τον έλεγχο, όμως, η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Τουρισμού διαπίστωσε ελλείψεις στον φάκελο και ζήτησε συμπληρωματικά στοιχεία.
Νέα σχετική ειδοποίηση έγινε τον Φεβρουάριο του 2024 και, σύμφωνα με επίσημη απάντηση του Υπουργείου, μέχρι τότε δεν είχε κατατεθεί ο απαιτούμενος συμπληρωματικός φάκελος.
Από την πλευρά του, πάντως, ο επενδυτής απέδιδε σημαντικό μέρος των καθυστερήσεων στη γραφειοκρατία και στις αρμόδιες υπηρεσίες. Ο Νίκος Χαρακίδης είχε υποστηρίξει ήδη από το 2022 ότι η ΜΠΕ παρέμεινε επί μήνες στο Υπουργείο Τουρισμού πριν εξεταστεί και επιστραφεί με παρατηρήσεις, ζητώντας παράλληλα τη συνδρομή της Περιφέρειας για να ξεμπλοκάρει η επένδυση.
Απλήρωτα μισθώματα και διαιτησία με τον επενδυτή
Στην πορεία, ωστόσο, το πρόβλημα έπαψε να αφορά μόνο τις καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις. Από το 2023 άρχισαν να εμφανίζονται προβλήματα και στην καταβολή των μισθωμάτων από την πλευρά του επενδυτή. Ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης ΑΜΘ Αλέξανδρος Ιωσηφίδης έχει δηλώσει ότι από το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς υπήρχε δυσκολία στις πληρωμές, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 ο περιφερειακός σύμβουλος Κώστας Κατσιμίγας έκανε λόγο για μισθώματα που δεν καταβάλλονται για περισσότερα από τρία χρόνια.
Η σχέση Περιφέρειας και επενδυτή οδηγήθηκε τελικά σε οριστική διαφωνία και στη διαιτησία. Η Περιφέρεια ΑΜΘ υποστηρίζει ότι συμβατικές υποχρεώσεις του επενδυτή δεν έχουν εκπληρωθεί, ενώ και η πλευρά Χαρακίδη έχει διατυπώσει δικές της απαιτήσεις. Η διαδικασία βρίσκεται πλέον στα χέρια τριών διαιτητών, χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Ο περιφερειάρχης Χριστόδουλος Τοψίδης έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο έξωσης του σημερινού επενδυτή, εφόσον δεν υπάρξει λύση. Παράλληλα, η Περιφέρεια εξετάζει ως εναλλακτικό σενάριο την ανάληψη της αξιοποίησης των Λουτρών μέσω του Αναπτυξιακού Οργανισμού της και, στη συνέχεια, την ενδεχόμενη αναζήτηση νέου επενδυτή.
Σχεδόν εννέα χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης του 2017 και δεκατέσσερα χρόνια μετά το κλείσιμο των Λουτρών, η πολυδιαφημισμένη επένδυση παραμένει στα χαρτιά. Οι μεγάλες εξαγγελίες για ένα σύγχρονο θέρετρο ιαματικού τουρισμού έδωσαν τη θέση τους στις αδειοδοτικές εκκρεμότητες, στα απλήρωτα μισθώματα και, τελικά, στη διαιτησία μεταξύ Περιφέρειας και επενδυτή.
Και όσο οι δύο πλευρές αναζητούν τη λύση μέσα από νομικές διαδικασίες, στα Λουτρά Ελευθερών ο χρόνος συνεχίζει να μετρά αντίστροφα. Τα κτίρια φθείρονται, οι εγκαταστάσεις λεηλατούνται και η εικόνα εγκατάλειψης γίνεται ολοένα και χειρότερη.
