Από το Μπουτκόβο και την προσφυγική εγκατάσταση έως τη λίμνη, τη γεωργία, τον τουρισμό και τη σύγχρονη δημογραφική πραγματικότητα
Η Κερκίνη υφίσταται ως οικισμός με αυτό το όνομα από το 1923. Το παλιό όνομα του χωριού ήταν Μπουτκόβο («τόπος λάσπης»), ονομασία που αναγνωρίστηκε από το ελληνικό κράτος το 1919.
Εμφανίζεται στα στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. του έτους 1923 ως διοικητικό κέντρο, καθώς σε αυτήν ανήκαν οι οικισμοί Μοναστηράκι, Σταυροδρόμι, Σιδηροχώρι και Λιβαδιά. Στην απογραφή του Απριλίου του 1923, η Κερκίνη δέχεται 127 πρόσφυγες, στο πλαίσιο της ανταλλαγής των πληθυσμών.
Κατά το παρελθόν υπήρξε μία από τις πολυπληθέστερες κοινότητες του νομού Σερρών, με πληθυσμό που ξεπέρασε τους 2.500 κατοίκους το 1961, έχοντας ενσωματωμένους τους οικισμούς Μοναστηράκι και Σταυροδρόμι.
Η πληθυσμιακή σύνθεση του χωριού είναι ιδιαίτερα ποικίλη, καθώς εδώ κατοικούν, εκτός από τους ντόπιους (γηγενείς), Πόντιοι, Θρακιώτες, Μικρασιάτες, Σαρακατσάνοι –με μεγάλη κοινότητα– και Βλάχοι.
Οι πλημμύρες και η σχέση με τον Στρυμόνα
Το χωριό πλημμύρισε τρεις φορές από τα νερά του ποταμού Στρυμόνα, το 1958, το 1961 και το 1963. Πολλοί κάτοικοι του χωριού πιστεύουν ότι η παλινδρόμηση του Δημοσίου ως προς την τελική έκταση της λίμνης, καθώς και η απόφαση του 1975 για επαναδημιουργία του συμπλέγματος Κερκίνης – Στρυμόνα, με μια σειρά νέων διευθετήσεων και χωρίς την ανύψωση των ήδη υπαρχόντων αναχωμάτων, καθόρισαν σε σημαντικό βαθμό το μέλλον της περιοχής.
Κατά την άποψη αυτή, οι συγκεκριμένες επιλογές αποτέλεσαν τροχοπέδη στην εξέλιξη του οικισμού, κρατώντας το χωριό μακριά από οποιονδήποτε κρατικό σχεδιασμό. Παρότι ήταν το μεγαλύτερο χωριό της περιοχής, δεν έγινε έδρα δήμου το 1998, στο πλαίσιο του σχεδίου «Καποδίστριας». Παράλληλα, το Γυμνάσιο, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, επιλέχθηκε να κατασκευαστεί στο γειτονικό χωριό της Λιβαδιάς.
Σε πρώτη φάση, την ίδια περίοδο, αποφασίστηκε η μετεγκατάσταση του χωριού της Κερκίνης σε έκταση που ορίστηκε από το Ελληνικό Δημόσιο, χωρίς όμως η απόφαση αυτή να υλοποιηθεί ποτέ.
Τελικά, αποφασίστηκε η παραμονή του χωριού στη σημερινή του θέση και η ανύψωση των αναχωμάτων. Μια θέση που μέχρι σήμερα, αλλά και στο μέλλον, θα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διαχείριση και την παροχή νερού του ποταμού προς τη λίμνη. Έως και το 1983 λειτουργούσαν δύο στρατόπεδα ΤΕΑ, με δύναμη περίπου 500 ατόμων.
Η ανάπτυξη του τουρισμού
Το προφίλ του χωριού ενισχύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, με την οργανωμένη ανάπτυξη του τουρισμού από τον Γιάννη Ρέκλο. Αυτή τη στιγμή στην Κερκίνη λειτουργούν τέσσερα ξενοδοχεία – ξενώνες και περίπου δεκαπέντε ενοικιαζόμενα σπίτια. Τα ενοικιαζόμενα σπίτια αποτελούν μια νέα τάση του τουρισμού, η οποία άνθησε στην περιοχή κατά την περίοδο της πανδημίας και συνεχίστηκε και μετά από αυτήν.
«Τα τελευταία πέντε χρόνια υπάρχει αυξητική τάση της επισκεψιμότητας στον τόπο μας από φωτογράφους φύσης και παρατηρητές. Η ζήτηση είναι μεγάλη, αλλά οι υποδομές σε όλα τα λιμάνια των παραλίμνιων χωριών είναι υπό του μηδενός», δηλώνει στο LionNews.gr ο ιδιοκτήτης ενοικιαζόμενων δωματίων Αντώνης Ηλιάδης.
Η εκπαιδευτική κοινότητα
Παιδικός σταθμός, νηπιαγωγείο και Δημοτικό λειτουργούν στην Κερκίνη. Τα παιδιά του Γυμνασίου φοιτούν στη Λιβαδιά, ενώ οι μαθητές του Λυκείου στο Κάτω Πορρόια. Λειτουργεί επίσης αγροτικό ιατρείο.
Στο χωριό υπάρχουν τρεις συνεταιρισμοί. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός έχει σε λειτουργία σούπερ μάρκετ, γεφυροπλάστιγγα και φωτοβολταϊκό σταθμό. Επίσης, υπάρχουν δασικός και αλιευτικός συνεταιρισμός.
Σήμερα, το αγρόκτημα της Κερκίνης βρίσκεται στα χέρια περίπου δέκα μεγαλοαγροτών, οι οποίοι καλλιεργούν καλαμπόκι, σιτάρι, κριθάρι και τριφύλλια. Ιδιαίτερα αναπτυγμένη είναι και η κτηνοτροφία, με περίπου δέκα κτηνοτροφικές μονάδες. Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την υλοτομία και, μετά το 1990, όλο και περισσότερο με τον τουρισμό.
Ο πολιτισμός στην Κερκίνη
Ο πολιτισμός στην Κερκίνη εκφράζεται μέσα από τον Πολιτιστικό – Οικολογικό – Αθλητικό Σύλλογο, ο οποίος ιδρύθηκε το 1992.
Ο Σύλλογος καλλιεργεί χορευτικά τμήματα και διοργανώνει διάφορες εκδηλώσεις. Κορυφαία εκδήλωση αποτελεί την περίοδο αυτή η πανήγυρη του Αγίου Πνεύματος, με χορευτικά, ιππασία και πάλη, ενώ παράλληλα αναλαμβάνονται και άλλες πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων και δράσεις για τον καθαρισμό της λίμνης.
Ο αθλητισμός στην Κερκίνη
Η ποδοσφαιρική ομάδα του χωριού ονομάζεται «Διαγόρας» και ιδρύθηκε το 1968 αλλά προυπήρχε απο το 1954. Ο σύλλογος είχε έντονη παρουσία κατά τη δεκαετία του 1980. Eκτός από τον Μανώλη Σεϊζη που έκανε καριέρα στον Πανσερραϊκό στη δεκαετία 70-80 στην Α’ Εθνική ένας σπουδαίος ποδοσφαιριστής που ανέδειξε το χωριό ήταν ο αείμνηστος Ευστάθιος Μπαλίδης. Σέντερ φορ με σπάνια προσόντα, αγωνίστηκε για αρκετά χρόνια στον Εθνικό Σιδηροκάστρου, όταν η ομάδα αγωνίστηκε κατηγορίες εθνικού επιπέδου.
Η μεγαλύτερη διάκριση του συλλόγου ήταν η συμμετοχή του στον τελικό του Κυπέλλου την περίοδο 1993-1994 με τη Σέρρες 85, από την οποία ηττήθηκε με 3-0. Εδώ και περίπου μία δεκαετία ο σύλλογος είναι ανενεργός.
Η πληθυσμιακή πορεία του χωριού
Στην απογραφή του 1951, που διενήργησε η Στατιστική Υπηρεσία, η Κοινότητα Κερκίνης εμφανίζεται με πληθυσμό 2.297 κατοίκων: 1.280 στην Κερκίνη, 540 στο Μοναστηράκι και 477 στο Σταυροδρόμι.
Το 1961 καταγράφεται η καλύτερη δημογραφική επίδοση. Η κοινότητα αριθμεί 2.656 κατοίκους, εκ των οποίων 1.645 στην Κερκίνη, 497 στο Μοναστηράκι και 514 στο Σταυροδρόμι.
Η εξωτερική μετανάστευση –αρκετοί κάτοικοι έφυγαν για τη Σουηδία και την Αυστραλία– καθώς και η εσωτερική μετανάστευση έχουν ως συνέπεια την πτώση του πληθυσμού το 1971.
Απογράφονται 2.023 κάτοικοι, από τους οποίους 1.312 στην Κερκίνη, 429 στο Μοναστηράκι και 282 στο Σταυροδρόμι. Το 1981 η πτώση συνεχίζεται και η απογραφή της ΕΛ.ΣΤΑΤ. δείχνει την κοινότητα με 1.882 κατοίκους: 1.214 στην Κερκίνη, 359 στο Μοναστηράκι και 277 στο Σταυροδρόμι.
Το 1991 οι απώλειες είναι μικρότερες, με τον πληθυσμό της κοινότητας να ανέρχεται σε 1.740 κατοίκους: 1.214 στην Κερκίνη, 313 στο Μοναστηράκι και 213 στο Σταυροδρόμι.
Το 2001, ο επαναπατρισμός παλιννοστούντων από τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, η μικρή επιστροφή μεταναστών στη γενέτειρά τους μετά τη συνταξιοδότησή τους, αλλά και η έλευση Αλβανών που αναζητούσαν καλύτερη τύχη στην Ελλάδα, συνέβαλαν στην αύξηση του πληθυσμού.
Η κοινότητα αυξάνει σημαντικά τους κατοίκους της. Απογράφονται 2.217 κάτοικοι, εκ των οποίων 1.472 στην Κερκίνη, 380 στο Μοναστηράκι, 316 στο Σταυροδρόμι και 49 στο Κορυφούδι.
Το 2011 καταγράφεται νέα μεγάλη πτώση του πληθυσμού. Η κοινότητα αριθμεί 1.371 κατοίκους, εκ των οποίων 980 στην Κερκίνη, 217 στο Μοναστηράκι και 23 στο Κορυφούδι. Στην τελευταία απογραφή, η ΕΛ.ΣΤΑΤ. καταγράφει 1.064 κατοίκους για την κοινότητα. Σήμερα, η Κερκίνη είναι ένα χωριό περίπου 750 κατοίκων, εκ των οποίων περίπου 120 ζουν στο Μοναστηράκι και 80 στο Σταυροδρόμι.
Η Κερκίνη είναι ένας τόπος που κουβαλά έναν αιώνα ιστορίας, με προσφυγικές μνήμες, πλημμύρες, μετακινήσεις πληθυσμών και μεγάλες δημογραφικές αλλαγές. Η σχέση της με τη λίμνη και τον Στρυμόνα καθόρισε την πορεία της, ενώ η γεωργία, η κτηνοτροφία, η αλιεία και τα τελευταία χρόνια ο τουρισμός εξακολουθούν να αποτελούν βασικά στοιχεία της τοπικής ζωής.
Παρά τη σημαντική μείωση του πληθυσμού, η Κερκίνη παραμένει ένας ζωντανός τόπος, με ιδιαίτερη φυσική και πολιτιστική ταυτότητα. Το ζητούμενο για το μέλλον είναι να μπορέσει αυτή η ταυτότητα να συνδεθεί με νέες ευκαιρίες ανάπτυξης, ώστε η ιστορία του χωριού να συνεχίσει να γράφεται στον ίδιο τόπο, δίπλα στη λίμνη που καθόρισε τη ζωή του.
