Από την ακμή και την ανάπτυξη στην πληθυσμιακή συρρίκνωση, η Καρπερή διατηρεί την ιστορική της μνήμη
Η Καρπερή Σερρών είναι ένα από τα αρχαιότερα χωριά του Νομού Σερρών. Το παλαιό της όνομα ήταν Έλσιαν, που στην τουρκική γλώσσα σημαίνει «ξακουστό» ή «δοξασμένο».
Οι γηγενείς κάτοικοί της βίωσαν τη βαρβαρότητα της βουλγαρικής κατοχής και στις δύο φάσεις της (1916-1918 και 1941-1944), ενώ το 1916 στο χωριό λειτουργούσαν βουλγαρικό σχολείο και εκκλησία. Ο οικισμός μετονομάστηκε σε Καρπερή το 1923 και, κατά την απογραφή του Απριλίου της ίδιας χρονιάς, δέχθηκε 123 πρόσφυγες που ήρθαν στην Ελλάδα στο πλαίσιο της ανταλλαγής των πληθυσμών.
Πριν από την κατασκευή των εγγειοβελτιωτικών έργων, ο κάμπος της περιοχής πλημμύριζε και τα στάσιμα νερά, μαζί με τα έλη, αποτέλεσαν αιτία να χάσουν τη ζωή τους πολλοί κάτοικοι από ασθένειες. Εκτός από το γηγενές στοιχείο που προϋπήρχε στο χωριό, εγκαταστάθηκαν σε μεταγενέστερες φάσεις Θρακιώτες Πόντιοι, Σαρακατσάνοι (από το Πιρίν της Βουλγαρίας), Βλάχοι και κάτοικοι από το χωριό Ρούπελ.
Έτσι, στη μεταπολεμική Ελλάδα, το πλούσιο μωσαϊκό πληθυσμιακών ομάδων που εγκαταστάθηκε στην Καρπερή διαμόρφωσε μια πολυπληθή και αναπτυσσόμενη κοινότητα. Η κοινωνία απέκτησε συνοχή και οι γάμοι μεταξύ των διαφορετικών ομάδων ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τους δεσμούς της.Στην απογραφή της ΕΛ.ΣΤΑΤ. το 1961, η Καρπερή έφτασε τους 1.743 κατοίκους. Το αγρόκτημά της αριθμεί 20.000 στρέμματα, από τα οποία τα μισά αρδεύονται από την εποχή του αναδασμού, στη δεκαετία του 1960.
Οι κάτοικοί της πάλεψαν με τη γη, όμως από τη δεκαετία του 1970 πολλοί αναζήτησαν την τύχη τους στη Θεσσαλονίκη και λιγότεροι στη Γερμανία ως βιομηχανικοί εργάτες. Την ίδια περίοδο αρκετοί νέοι σπούδασαν και εγκαταστάθηκαν μόνιμα στη συμπρωτεύουσα, ενώ ορισμένοι επέλεξαν να ζήσουν στις Σέρρες.
Το εργασιακό προφίλ της Καρπερής
Η τοπική οικονομία βασιζόταν πάντοτε στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Οι κάτοικοι καλλιεργούν βαμβάκι, καλαμπόκι, ηλίανθο και φυστίκια. Παλαιότερα καλλιεργούσαν και ρύζι, όμως εδώ και περίπου μία δεκαετία η συγκεκριμένη καλλιέργεια έχει εγκαταλειφθεί.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Καρπερή δεν ανέπτυξε ποτέ σημαντική κτηνοτροφική δραστηριότητα. Κανένας κάτοικός της δεν δημιούργησε μεγάλη κτηνοτροφική μονάδα. Παράλληλα, αρκετοί εργάστηκαν στις οικοδομές, εξασφαλίζοντας ένα συμπληρωματικό και σταθερό εισόδημα, ενώ ορισμένοι δραστηριοποιήθηκαν ως τεχνίτες. Οι κάτοικοι του χωριού ήταν ανέκαθεν εργατικοί, συντηρητικοί στη διαχείριση των οικονομικών τους και προσγειωμένοι.
Το προφίλ του χωριού ενισχύθηκε την περίοδο 1978-1988, όταν λειτούργησε Γυμνάσιο με μαθητές από την Καρπερή, την Αμμουδιά, την Αναγέννηση και το Ψωμοτόπι. Αρχικά η σχολική μονάδα στεγάστηκε σε ενοικιαζόμενους χώρους και στη συνέχεια σε νέο κτίριο, το οποίο ανεγέρθηκε από το ελληνικό κράτος το 1987.
Δυστυχώς, η συρρίκνωση του μαθητικού δυναμικού είχε ως συνέπεια να ανασταλεί η λειτουργία του Γυμνασίου το 2010 και του Δημοτικού Σχολείου το 2011. Σήμερα τα παιδιά του χωριού φοιτούν στο Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό Σχολείο Δασοχωρίου, στο Γυμνάσιο Σκοτούσας και στο Λύκειο Ηράκλειας. Στο καλαίσθητο κτίριο του παλαιού Γυμνασίου λειτουργεί πλέον το ΚΔΑΠ-ΑμεΑ του Δήμου Ηράκλειας.
Στο χωριό λειτουργούν δύο ιεροί ναοί. Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου, στο κέντρο του χωριού, θεμελιώθηκε το 1967 και ολοκληρώθηκε το 1984, εξ ολοκλήρου χάρη στις προσφορές των κατοίκων. Ο δεύτερος είναι ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής, η οποία τιμάται πανηγυρικά στις 26 Ιουλίου. Δίπλα στον ναό υπάρχει φυσικό άλσος, όπου επί δεκαετίες στήνονταν οι πάγκοι των μικροπωλητών που εξυπηρετούσαν τους κατοίκους και τους επισκέπτες του πανηγυριού.
«Στην συλλογική μνήμη των Καρπεριωτών, στον σκληρό δίσκο έχουν εγγραφεί τα μεγάλα πανηγύρια του χωριού στις παλαιότερες δεκαετίες, που είχαν μεγάλη διάρκεια», δηλώνει στο LionNews.gr ο ενεργός πολίτης του χωριού Σάκης Πάντας.
Ως πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καρπερής, το 2017 παρουσίασε σε δύο εκδηλώσεις οπτικοακουστικό υλικό αφιερωμένο στην ιστορία του χωριού. «Μαζί με τον αδελφό μου Κώστα αξιοποιήσαμε υλικό που μας παρέδωσε ο χωριανός μας Νίκος Πέντας. Το είχε συγκεντρώσει στις αρχές της δεκαετίας του 1980 από μαρτυρίες παλαιότερων κατοίκων. Οι μαρτυρίες αφορούσαν τα δύσκολα χρόνια της βουλγαρικής κατοχής αλλά και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εμείς εμπλουτίσαμε το υλικό αυτό με στοιχεία από άλλες πηγές και δημιουργήσαμε ένα βίντεο για την ιστορία του τόπου μας. Σε μία από τις δύο εκδηλώσεις βραβεύσαμε τον χωριανό μας για την πολύτιμη αυτή προσφορά του.»
Σήμερα η Καρπερή παρουσιάζει την εικόνα της παρακμής, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα χωριά του Νομού Σερρών. Πολλά σπίτια είναι άδεια και εγκαταλελειμμένα στη φθορά του χρόνου. Τα τελευταία χρόνια έχουν εγκατασταθεί στο χωριό και ορισμένοι Δυτικοευρωπαίοι, κυρίως συνταξιούχοι από τη Γερμανία και την Ολλανδία.
«Η μοναδική ζωντάνια σε επίπεδο παραγωγής είναι η παρουσία της ιδιωτικής εταιρείας ΠΟΛΛΑΣ GLASS ΑΕ, η οποία δραστηριοποιείται στον χώρο των γυάλινων φιαλών, των γυάλινων βάζων, των πωμάτων, των ασκών και των ειδών συσκευασίας τροφίμων και ποτών από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η εταιρεία διαθέτει τις αποθήκες της στο χωριό μας και καθημερινά βλέπουμε φορτηγά να μεταφέρουν τα προϊόντα της», αναφέρει στο LionNews.gr ο Αθανάσιος Πάντας.
Η ιστορία του ποδοσφαιρικού συλλόγου
Ο ποδοσφαιρικός σύλλογος του χωριού ονομάζεται Μέγας Αλέξανδρος. Σήμερα είναι ανενεργός, ωστόσο αποτελεί ένα από τα παλαιότερα σωματεία του Νομού Σερρών, με έτος ίδρυσης το 1949. Αναγνωρίστηκε επίσημα από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού το 1968.
Κορυφαία στιγμή στην ιστορία του αποτέλεσε η άνοδος στη Δ’ Εθνική το 1990, αφού προηγουμένως είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα σε έναν από τους τρεις ομίλους της Α’ Κατηγορίας της ΕΠΣ Σερρών. Στους αγώνες μπαράζ ανόδου αντιμετώπισε τον Παμβλαχιακό και τον Μέγα Αλέξανδρο Ηράκλειας.
«Ήταν μία λαμπρή περίοδος. Αγωνίζονταν κυρίως ποδοσφαιριστές από το χωριό μας, όμως δεν μπορούσαμε να διατηρηθούμε σε μεγαλύτερη κατηγορία, γιατί απαιτούνταν σημαντικοί οικονομικοί πόροι», δηλώνει ο τότε ποδοσφαιριστής της ομάδας Κώστας Δέβρας.
Τη δεκαετία 2010-2020 η Καρπερή κατέκτησε ξανά το πρωτάθλημα της ΕΠΣ Σερρών και αγωνίστηκε στη Γ’ Εθνική, αυτή τη φορά όμως βασιζόμενη αποκλειστικά σε ποδοσφαιριστές εκτός χωριού. Τα τελευταία χρόνια η ομάδα δεν υφίσταται. Στο χωριό λειτούργησε επίσης Πολιτιστικός Σύλλογος, ο οποίος ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα, διατηρώντας ζωντανά τα ήθη και τα έθιμα του τόπου.
Η πληθυσμιακή πορεία της Καρπερής
Το 1951, σύμφωνα με την απογραφή της ΕΛ.ΣΤΑΤ., η κοινότητα Καρπερής αριθμούσε 1.430 κατοίκους. Το 1961 ο πληθυσμός αυξήθηκε στους 1.743 κατοίκους, ενώ το 1971 μειώθηκε στους 1.462. Το 1981 ο πληθυσμός παρέμεινε σχεδόν σταθερός, με 1.405 κατοίκους.
Από το 1991 αρχίζει η συνεχής πληθυσμιακή μείωση. Εκείνη τη χρονιά απογράφηκαν 1.271 κάτοικοι, το 2001 ο αριθμός μειώθηκε στους 1.099, ενώ το 2011 ο πληθυσμός έπεσε κάτω από το όριο των 1.000 κατοίκων, φτάνοντας τους 837. Στην απογραφή του 2021 η Καρπερή καταγράφηκε με 580 κατοίκους, ενώ σήμερα εκτιμάται ότι κατοικείται από περίπου 400 ανθρώπους.
Η Καρπερή αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της πορείας πολλών χωριών της ελληνικής περιφέρειας. Ένας τόπος με βαθιές ιστορικές ρίζες, έντονη κοινωνική συνοχή και σημαντική προσφορά στην αγροτική παραγωγή, που σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπος με τη δημογραφική συρρίκνωση και την εγκατάλειψη. Παρ’ όλα αυτά, η ιστορική μνήμη, οι άνθρωποί της και η αγάπη των Καρπεριωτών για τον τόπο τους εξακολουθούν να κρατούν ζωντανή την ταυτότητα του χωριού.
