Σήμερα κοιτάμε διοικητικά προς τη Θεσσαλονίκη. Τι θα άλλαζε όμως αν οι Σέρρες αποτελούσαν τον μεγαλύτερο νομό μιας Περιφέρειας που θα έφτανε μέχρι τον Έβρο;
Αν οι Σέρρες ανήκαν σήμερα στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, θα ήταν η μεγαλύτερη πληθυσμιακά Περιφερειακή Ενότητά της. Και περισσότερο από ένας στους πέντε κατοίκους της Περιφέρειας θα ήταν Σερραίος.
Αρκούν αυτοί οι δύο αριθμοί για να δούμε λίγο διαφορετικά ένα ερώτημα που μάλλον ελάχιστες φορές έχουμε θέσει. Και εάν οι Σέρρες, αντί για την Κεντρική Μακεδονία, ανήκαν διοικητικά στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη;
Όχι γιατί γνωρίζουμε ότι εκεί θα ήμασταν καλύτερα. Αυτό δεν μπορεί να το γνωρίζει κανείς. Αλλά γιατί έχει ενδιαφέρον να δούμε ποια θέση θα είχαν οι Σέρρες σε έναν διαφορετικό διοικητικό χάρτη.
Στην απογραφή του 2021 η Π.Ε. Σερρών είχε περίπου 151.000 κατοίκους, όταν ολόκληρη η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη είχε 562.201.
Με την προσθήκη των Σερρών, ο πληθυσμός της θα ξεπερνούσε τις 713.000 και το μερίδιο των Σερρών θα έφτανε περίπου στο 21%. Σήμερα αντιπροσωπεύουμε περίπου το 8,4% του πληθυσμού της Κεντρικής Μακεδονίας. Η διαφορά είναι μεγάλη. Υπάρχει βέβαια και η Θεσσαλονίκη.
Η Κεντρική Μακεδονία έχει σχεδόν 1,8 εκατομμύρια κατοίκους και στο εσωτερικό της βρίσκεται το μεγαλύτερο αστικό κέντρο της Βόρειας Ελλάδας. Πληθυσμός, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις, υποδομές, λιμάνι, αεροδρόμιο και επενδύσεις δημιουργούν εκ των πραγμάτων ένα τεράστιο ειδικό βάρος γύρω από τη Θεσσαλονίκη.
Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν υπάρχει αντίστοιχο μητροπολιτικό κέντρο. Οι Σέρρες θα βρίσκονταν μαζί με Καβάλα, Δράμα, Ξάνθη, Ροδόπη και Έβρο και θα ήταν η μεγαλύτερη πληθυσμιακά Π.Ε. αυτού του σχήματος. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως περισσότερα χρήματα ή περισσότερα έργα. Σημαίνει όμως διαφορετικό βάρος.
Υπάρχει όμως και η γεωγραφία. Γιατί μπορεί διοικητικά οι Σέρρες να κοιτούν προς τη Θεσσαλονίκη, υπάρχει όμως εδώ και δεκαετίες ένας δεύτερος άξονας που εξακολουθεί να παραμένει ανολοκλήρωτος. Ο λόγος για τον άξονα Ε61 «Σέρρες–Δράμα–Καβάλα» . Δεν είναι ένας δρόμος που ανακαλύψαμε τώρα για τις ανάγκες αυτού του άρθρου. Ο Ε61 έχει σχεδιαστεί για να συνδέσει τον άξονα Θεσσαλονίκη–Σέρρες–Προμαχώνας με τη Δράμα, την Καβάλα και το λιμάνι.
Αν οι Σέρρες ανήκαν στην γειτονική Περιφέρεια ο συγκεκριμένος δρόμος θα αποτελούσε έναν από τους βασικούς εσωτερικούς οδικούς άξονες. Προμαχώνας–Σέρρες–Δράμα–Καβάλα–λιμάνι. Από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα δηλαδή έως το Αιγαίο. Για τις Σέρρες, έναν νομό με μεγάλη αγροτική παραγωγή, εμπορευματικές μετακινήσεις και τον Προμαχώνα στα βόρεια σύνορά του, αυτή η γραμμή έχει τη δική της οικονομική σημασία.
Υπάρχει βέβαια και ο τουρισμός. Κερκίνη, Μπέλλες, Ρούπελ, Άγκιστρο και Αμφίπολη από τη μία πλευρά. Δράμα, Φίλιπποι, Καβάλα και Θάσος από την άλλη. Σήμερα βρίσκονται σε δύο διαφορετικές Περιφέρειες. Στο υποθετικό σενάριο θα βρίσκονταν κάτω από τον ίδιο περιφερειακό τουριστικό σχεδιασμό.
Το ερώτημα βέβαια που τίθετα είναι εάν Θα παίρναμε περισσότερα χρήματα; Εδώ σαφώς και χρειάζεται προσοχή. Το σημερινό Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας–Θράκης 2021–2027 διαθέτει περίπου 639 εκατ. ευρώ. Δεν μπορούμε όμως να πάρουμε αυτό το ποσό, να το διαιρέσουμε με τον πληθυσμό και να υπολογίσουμε τι θα αναλογούσε στις Σέρρες. Δεν θα ήταν σοβαρό να υποστηρίξουμε πως εάν ανήκαμε στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη οι Σέρρες θα ήταν σήμερα πλουσιότερες.
Υπάρχει όμως κάτι που μπορούμε να μετρήσουμε. Το πού βρισκόμαστε σήμερα. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία των Περιφερειακών Λογαριασμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις Σέρρες διαμορφώθηκε στα 13.156 ευρώ. Είναι το χαμηλότερο μεταξύ των επτά Περιφερειακών Ενοτήτων της Κεντρικής Μακεδονίας.
Την ίδια χρονιά ο μέσος όρος της Κεντρικής Μακεδονίας ήταν 16.982 ευρώ και της χώρας 21.301 ευρώ. Δηλαδή το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των Σερρών ήταν περίπου 22,5% χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Περιφέρειας στην οποία ανήκουμε και περίπου 38,2% χαμηλότερο από τον μέσο όρο της χώρας.
Δεν σημαίνει ότι για αυτή την εικόνα ευθύνεται η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Μια τέτοια σύνδεση δεν μπορεί να προκύψει από έναν οικονομικό δείκτη. Ο αριθμός όμως υπάρχει.
Και από την άλλη υπάρχει ένα υποθετικό σενάριο. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη οι Σέρρες θα ήταν η μεγαλύτερη πληθυσμιακά Π.Ε. και θα αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 21% του πληθυσμού. Στην Κεντρική Μακεδονία είμαστε περίπου στο 8,4%. Θα ήμασταν καλύτερα αν ανήκαμε εκεί; Κανείς δεν μπορεί να το γνωρίζει.
Ίσως όμως το σημαντικότερο ερώτημα να μην είναι τελικά σε ποια Περιφέρεια θα μπορούσαμε να ανήκουμε. Αλλά αν αξιοποιήσαμε πραγματικά, όλα αυτά τα χρόνια, τη θέση που έχουμε σε αυτήν που ήδη ανήκουμε.
