Μια αναλυτική παρουσίαση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στον νομό Σερρών και των λόγων της χρόνιας στασιμότητας – Τα πέντε βήματα για την αναγνώριση του νομού ως φθίνουσα περιοχή

του Δημήτριου Γ.Καμπούρη

Το άρθρο αυτό γράφεται ύστερα από την πρόσφατη παρουσίαση του θέματος «Ο νομός Σερρών που χάνεται…. Ο νομός Σερρών που θέλουμε» στο Σιδηρόκαστρο στις 19/11/2025. Στην εισήγησή μου αυτή, μεταξύ των άλλων, αναφέρθηκα στις δημόσιες επενδύσεις που έγιναν στον νομό Σερρών όσο και στις επενδύσεις που έγιναν από τις επιχειρήσεις με βάση τους αναπτυξιακούς νόμους.

Λαμβανομένου υπόψη τον ρόλο και τη σημασία των δύο αυτών κατηγοριών επενδύσεων, θα εξετάσουμε αν το ύψος αυτών ήταν ικανό να συμβάλει στην ανάπτυξη του νομού. Σημειώνεται ότι ο νομός Σερρών από πλευράς ανάπτυξης για δεκαετίες κινείται με ταχύτητα στην περιοχή των 2/3 του μέσου όρου της χώρας.

Η σημασία των δημοσίων επενδύσεων

Οι δημόσιες επενδύσεις αποτελούν ένα ουσιαστικό εργαλείο άσκησης περιφερειακής πολιτικής για τη μείωση ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών αλλά και μεταξύ των νομών της ίδιας περιφέρειας όπως συμβαίνει με τον νομό Σερρών και τους άλλους νομούς της περιφέρειας της Κεντρικής Μακεδονίας. Οι θετικές επιπτώσεις της υλοποίησης των δημόσιων επενδύσεων σε μια περιοχή και στην περίπτωσή μας για το νομό Σερρών είναι:

(α) Ανάπτυξη υποδομών: δρόμοι(π.χ Σερρών-Δράμας), Λιμάνι Αμφίπολης, έργα που μειώνουν το κόστος μεταφοράς και καθιστούν τον νομό περισσότερο ελκυστικό για την προσέλκυση Ιδιωτικών επενδύσεων και για τη μεγέθυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

(β) Υλοποίηση επενδύσεων σε κοινωνικές υποδομές (εκπαίδευση, υγεία, τρίτη ηλικία με Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας)

(γ) Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Γεωπονική σχολή με τμήμα Διοίκησης Γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Σχολή επιχειρηματία, μία πρόταση που ξεκίνησε εδώ και 20 χρόνια.

Για τις δημόσιες επενδύσεις στον νομό Σερρών χρειάζεται Στρατηγικός Σχεδιασμός, που θα συνοδεύεται (για τα μεγάλα έργα) με μία Benefit Cost Analysis (Μελέτη κόστους-οφέλους).

Η σημασία των ιδιωτικών επενδύσεων

Οι ιδιωτικές επενδύσεις κινητοποιούν κεφάλαια και τεχνογνωσία και έρχονται σε συνέχεια των δημοσίων επενδύσεων. Η υλοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων σε ένα νομό έχουν, μεταξύ των άλλων, τα παρακάτω αποτελέσματα:

Α) αύξηση της απασχόλησης και αύξηση του ΑΕΠ. Οι ιδιωτικές επενδύσεις αυξάνουν το ΑΕΠ της περιοχής (νομού), δημιουργούν θέσεις εργασίας, βελτιώνοντας το βιοτικό επίπεδο του νομού.
Β) προάγεται η καινοτομία και ανταγωνιστικότητα. Οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις φέρνουν νέες τεχνολογίες, καινοτόμες λύσεις και τεχνικές σύγχρονου management
Γ) παραγωγικότητα – ανταγωνιστικότητα: οι νέες επενδύσεις αυξάνουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα που είναι και το ζητούμενο της oικονομικής πολιτικής.

Έγιναν όμως επενδύσεις στον νομό Σερρών;

Στο ερώτημα αυτό θα απαντήσουμε με την παρουσίαση δύο πινάκων που παρατίθενται στη συνέχεια. Πριν σχολιάσουμε τα αποτελέσματα, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι θετικές συνέπειες των επενδύσεων -δημόσιες ή ιδιωτικές- φαίνονται μετά από χρόνια που υλοποιούνται.

Στον πρώτο πίνακα παρουσιάζονται οι δημόσιες επενδύσεις στο νομό Σερρών ανά κάτοικο ως ποσοστό του μέσου όρου της χώρας. Από την ανάγνωση του σχετικού πίνακα προκύπτουν οι παρακάτω αξιολογικές διαπιστώσεις:

1. Αν εξαιρέσουμε την περίοδο 1976-1981 στην οποία το ποσοστό ήταν ιδιαίτερα υψηλό, στις άλλες περιόδους ήταν ιδιαίτερα χαμηλό
2. Το χαρακτηριστικό είναι ότι η μείωση του ΑΕΠ ως ποσοστό του μέσου όρου της χώρας συνοδεύτηκε με μείωση των επενδύσεων
3. Η παραπάνω παρουσίαση μας λέει απλά και πρακτικά «η διανομή των δημόσιων επενδύσεων δεν γίνεται προς την κατεύθυνση της μείωσης των περιφερειακών ανισοτήτων»
4. Σε ό,τι αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν με τους αναπτυξιακούς νόμους του παρελθόντος, παρατηρούμε ότι ο μέσος όρος κινείται κάτω από τα μέσα επίπεδα της χώρας
5. Παρά το γεγονός ότι οι αναπτυξιακοί νόμοι υπόσχονται ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει με τον νομό Σερρών
6. Οι μειωμένες δημόσιες επενδύσεις δεν λειτουργούν ως «ελκυστικός προορισμός» των ιδιωτικών επενδύσεων με κατεύθυνση προς Σέρρες
7. Το «παραγωγικό οικοσύστημα» δεν φαίνεται ικανό να υλοποιήσει επενδύσεις κάποιου μεγέθους αφού σήμερα υπάρχουν:

(α) Ατομικές επιχειρήσεις στο 73,3% του συνόλου
(β) Ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) μόλις στο 5,7% του συνόλου
(γ) Επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην μεταποίηση 9,9% του συνόλου

Μετά από όλα αυτά, σε συνδυασμό με το έντονο δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο νομός, στην πρώτη φάση και σε μεταβατικό στάδιο, θα πρέπει να ξεκινήσει (έχω γράψει ΧΘΕΣ) ο χαρακτηρισμός του νομού Σερρών ως φθίνουσα περιοχή.

4) Τα πέντε βήματα για να χαρακτηριστεί ο νομός Σερρών φθίνουσα περιοχή

Όταν ένας νομός έχει τη μεγαλύτερη μείωση του πληθυσμού -μετά το νομό Γρεβενών- έχει χάσει 100.000 κατοίκους(1961 -2021), για χρόνια είναι στις τελευταίες θέσεις των νομών της χώρας, τι άλλο να περιμένει κανείς για να χαρακτηριστεί ΦΘΙΝΟΥΣΑ ΠΕΡΙΟΧΗ.

Τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθήσει το Επιμελητήριο Σερρών φαίνονται στον σχετικό πίνακα που παρουσιάζεται στη συνέχεια. Την πρόταση αυτή υποβάλαμε στο Επιμελητήριο, μαζί με άλλες δύο στις 16-1-2025, ύστερα από αίτημα του Επιμελητηρίου.

Με βάση το πλαίσιο του θεσμικού ρόλου του Επιμελητηρίου, το θέμα ανήκει στις δραστηριότητές του και πρέπει να ξεκινήσει άμεσα!

Νομός Σερρών Φθίνουσα περιοχή

Τα πέντε βήματα
1. Μελέτη για τον χαρακτηρισμό φθίνουσας περιοχής(πλήρως τεκμηριωμένη μελέτη)
2. Υποβολή αιτήματος στο Υπουργείο Ανάπτυξης
3. Νομοθετική ρύθμιση (Τροπολογία νόμου)
4. Προτάσεις για μέτρα στήριξης και υποστήριξης του Ν. Σερρών
5. Έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης για την εφαρμογή των μέτρων (Κ.Υ.Α)

Δημήτριος Γ.Καμπούρης

Διδάκτορας του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Ειδικός Επιστήμονας σε θέματα Χρηματοοικονομικής Διοίκησης, Επενδύσεων και εξυγίανσης επιχειρήσεων