Στις έξι προτεραιότητες που πρέπει να έχει ένα Εθνικό Σχέδιο Ελληνικής Κτηνοτροφίας 2035 αναφέρεται ο Αθανάσιος Μπαντής στο τρίτο κατά σειρά άρθρο του για την ελληνική κτηνοτροφία
Του Αθανασίου Μπαντή
Η Ευρώπη έχει ήδη χαράξει την κατεύθυνση. Η Ελλάδα πρέπει τώρα να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει. Η ελληνική κτηνοτροφία δεν χρειάζεται άλλη μία γενική διακήρυξη.
Χρειάζεται σχέδιο.
Και μάλιστα σχέδιο που να ξεκινά από μια διαφορετική παραδοχή: ότι η κτηνοτροφία αποτελεί στρατηγικό παραγωγικό κεφάλαιο της χώρας και όχι έναν τομέα που θυμόμαστε όταν εμφανίζεται μια κρίση.
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την κτηνοτροφία κινείται ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση. Θέτει ως βασικές προτεραιότητες την ανθεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα, τη βιωσιμότητα, την εδαφική διαφοροποίηση και την ενίσχυση της ποιότητας και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών.
Η Ελλάδα πρέπει να μετατρέψει αυτές τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις σε Εθνικό Σχέδιο Ελληνικής Κτηνοτροφίας 2035.
Όχι ως ακόμη ένα πρόγραμμα ενισχύσεων.
Ως ολοκληρωμένη παραγωγική πολιτική.
Δείτε επίσης: Η ελληνική κτηνοτροφία δεν χρειάζεται άλλη μία αποζημίωση – Από τη διαχείριση της καταστροφής στην πολιτική της πρόληψης
Η πρώτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η υγεία των ζώων.
Χρειαζόμαστε μόνιμα ενισχυμένες κτηνιατρικές υπηρεσίες, σύγχρονα συστήματα επιτήρησης, ταχεία εργαστηριακή διάγνωση, ψηφιακή ιχνηλασιμότητα, οργανωμένη επιδημιολογική διερεύνηση και πραγματική βιοασφάλεια στις μονάδες.
Η πολιτική πρέπει να μετακινηθεί από το «εντοπίζω, θανατώνω και αποζημιώνω» στο «προλαμβάνω, επιτηρώ και περιορίζω».
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αποζημιώσεις δεν χρειάζονται.
Σημαίνει ότι δεν μπορεί να είναι το κέντρο της πολιτικής.
Η δεύτερη προτεραιότητα πρέπει να είναι η οικονομική βιωσιμότητα.
Κάθε πολιτική για την κτηνοτροφία πρέπει να αξιολογείται με βάση το ερώτημα αν βελτιώνει την οικονομική επίδοση της εκμετάλλευσης.
Το FNVA και το FNVA/AWU μπορούν να αποτελέσουν μέρος ενός τέτοιου συστήματος αξιολόγησης, ώστε να παρακολουθούμε αν η πολιτική οδηγεί πράγματι σε μεγαλύτερη δημιουργία αξίας ανά εκμετάλλευση και ανά μονάδα εργασίας.
Δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσα χρήματα διοχετεύσαμε στον κλάδο.
Πρέπει να γνωρίζουμε τι αποτέλεσμα παρήγαγαν.
Η τρίτη προτεραιότητα είναι το κόστος παραγωγής.
Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει την ευρωπαϊκή κατεύθυνση για μεγαλύτερη αυτάρκεια σε πρωτεϊνούχες ζωοτροφές, να συνδέσει περισσότερο τη φυτική παραγωγή με την κτηνοτροφία και να δημιουργήσει τοπικές και περιφερειακές αλυσίδες ζωοτροφών.
Η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες ζωοτροφές δεν είναι απλώς θέμα κόστους.
Είναι θέμα ανθεκτικότητας της ελληνικής παραγωγής.
Η τέταρτη προτεραιότητα είναι οι υποδομές.
Δεν μπορεί να ζητούμε ανταγωνιστική κτηνοτροφία χωρίς επαρκή σφαγεία, ψυκτικές εγκαταστάσεις, δρόμους, νερό, ενέργεια και ψηφιακές υποδομές.
Ιδιαίτερη μέριμνα χρειάζεται στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, όπου η κτηνοτροφία δεν αποτελεί μόνο οικονομική δραστηριότητα αλλά και μηχανισμό διατήρησης του πληθυσμού και της παραγωγικής παρουσίας.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική αναγνωρίζει πλέον αυτή την εδαφική διάσταση και προβλέπει πολιτικές για περιοχές που αντιμετωπίζουν εγκατάλειψη και αποδυνάμωση της παραγωγής.
Η πέμπτη προτεραιότητα είναι η ευζωία.
Εδώ πρέπει να αποφύγουμε δύο άκρα.
Από τη μία, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται η ευζωία ως πολυτέλεια.
Από την άλλη, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη διοικητικό κόστος που επιβάλλεται στον παραγωγό χωρίς χρηματοδοτική υποστήριξη.
Η σωστή εγκατάσταση, το κατάλληλο νερό, η διατροφή, ο αερισμός, η υγεία, η δυνατότητα φυσιολογικής συμπεριφοράς και η μείωση του πόνου και της ταλαιπωρίας των ζώων αποτελούν στοιχεία ενός σύγχρονου παραγωγικού συστήματος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη προχωρά σε αναθεώρηση της νομοθεσίας για την ευζωία των ζώων και η νέα στρατηγική προβλέπει στοχευμένες αλλαγές. Η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει να επιβληθούν οι νέες απαιτήσεις για να αρχίσει να προσαρμόζεται.
Πρέπει να προετοιμαστεί εγκαίρως.
Η έκτη προτεραιότητα είναι η ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού.
Δεν υπάρχει Κτηνοτροφία 2035 χωρίς κτηνοτρόφο του 2035.
Και δεν θα υπάρξει νέος κτηνοτρόφος αν το επάγγελμα δεν προσφέρει οικονομική προοπτική, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και δυνατότητα επένδυσης.
Ο νέος παραγωγός δεν χρειάζεται μόνο επιδότηση για να ξεκινήσει.
Χρειάζεται ένα περιβάλλον στο οποίο να μπορεί να παραμείνει.
Αυτό σημαίνει πρόσβαση σε γη, ζωικό κεφάλαιο, χρηματοδότηση, τεχνολογία, κτηνιατρικές υπηρεσίες, αγορά και υποδομές.
Και σημαίνει κάτι ακόμη: λιγότερη γραφειοκρατία.
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική αναγνωρίζει την ανάγκη απλούστευσης των κανόνων και μείωσης των διοικητικών και κανονιστικών εμποδίων που επιβαρύνουν τον παραγωγό.
Όλα τα παραπάνω όμως πρέπει να συνδεθούν με κάτι που συνήθως λείπει από την ελληνική πολιτική.
Λογοδοσία.
Το Εθνικό Σχέδιο Κτηνοτροφίας 2035 πρέπει να έχει συγκεκριμένους στόχους, συγκεκριμένο προϋπολογισμό, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένους δείκτες.
Κάθε χρόνο πρέπει να μπορούμε να απαντήσουμε αν μειώθηκαν οι απώλειες από ζωονόσους, αν αυξήθηκε το FNVA/AWU, αν μειώθηκε το κόστος ζωοτροφών, αν βελτιώθηκε η κτηνιατρική κάλυψη, αν αυξήθηκαν οι επενδύσεις στις μονάδες, αν βελτιώθηκαν οι συνθήκες ευζωίας και αν περισσότεροι νέοι άνθρωποι επέλεξαν να παραμείνουν στην κτηνοτροφία.
Αν δεν μπορούμε να το μετρήσουμε, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν η πολιτική πέτυχε.
Και αν δεν υπάρχει υπεύθυνος για το αποτέλεσμα, τότε δεν υπάρχει πραγματική λογοδοσία.
Η Ελλάδα βρίσκεται λοιπόν μπροστά σε μια καθαρή επιλογή.
Μπορεί να συνεχίσει να διαχειρίζεται κρίσεις.
Μπορεί να συνεχίσει να αποζημιώνει απώλειες.
Μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει κάθε πρόβλημα ως έκτακτο και κάθε χρόνο να σχεδιάζει ξανά από την αρχή.
Ή μπορεί να δημιουργήσει ένα σταθερό παραγωγικό πλαίσιο για την επόμενη δεκαετία.
Η επιλογή αυτή δεν αφορά μόνο τους κτηνοτρόφους.
Αφορά την ελληνική ύπαιθρο, τη διατροφική ασφάλεια, την παραγωγή τροφίμων, την απασχόληση, την περιφερειακή ανάπτυξη και την οικονομική ανθεκτικότητα της χώρας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη χαράξει τη νέα κατεύθυνση.
Το ερώτημα πλέον είναι ελληνικό.
Θα συνεχίσουμε να τρέχουμε πίσω από τις κρίσεις ή θα αρχίσουμε να σχεδιάζουμε πριν από αυτές;
Γιατί η ελληνική κτηνοτροφία δεν θα σωθεί με άλλη μία αποζημίωση.
Θα σωθεί όταν γίνει ξανά υγειονομικά ασφαλής, οικονομικά βιώσιμη, παραγωγικά ανταγωνιστική και αρκετά ελκυστική ώστε να έχει ανθρώπους που θα θέλουν να τη συνεχίσουν και το 2035.
Αθανάσιος Μπαντής
Γεωπόνος / Σέρρες
