Η συμπλήρωση δύο ετών από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος του Δήμου Σερρών αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για την τοπική κοινωνία, σηματοδοτώντας την επιστροφή μιας απαραίτητης δομής υγείας που έλειπε από την πόλη για πάνω από μία δεκαετία. Η πρωτοβουλία αυτή, η οποία γεννήθηκε από την έντονη ανάγκη των ίδιων των πολιτών και υλοποιήθηκε δυναμικά από τη δημοτική αρχή, έχει εξελιχθεί σε ένα καταφύγιο πρόληψης και ουσιαστικής στήριξης.

Μέσα σε αυτά τα δύο χρόνια, η δομή κατάφερε να προσφέρει υψηλού επιπέδου επιστημονικές υπηρεσίες, αποδεικνύοντας ότι η απαλλαγή από την εξάρτηση του τσιγάρου δεν είναι ένας μοναχικός δρόμος, αλλά μια συλλογική προσπάθεια γεμάτη ενσυναίσθηση, επαγγελματισμό και εθελοντική προσφορά.

Στην καρδιά αυτής της επιτυχημένης πορείας βρίσκονται οι δύο εθελόντριες πνευμονολόγοι του ιατρείου, η Άννα Πανηγυροπούλου και η Αναστασία Κυριαζή, οι οποίες καθοδηγούν τους καπνιστές σε αυτό το περιπετειώδες και συχνά ανατρεπτικό ταξίδι. Κατά τη διάρκεια της διετούς λειτουργίας, οι δύο γιατροί εξέτασαν περίπου 140 με 150 άτομα, επιτυγχάνοντας ένα εξαιρετικά σημαντικό ποσοστό πλήρους αποχής που αγγίζει το 30%. Το ποσοστό αυτό μεταφράζεται σε 42 με 45 ανθρώπους που κατάφεραν να μείνουν μακριά από το τσιγάρο για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους.

Παράλληλα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η επιτυχία δεν μετριέται μόνο με την απόλυτη διακοπή, καθώς εξίσου σπουδαίο επίτευγμα θεωρείται η δραστική μείωση του αριθμού των τσιγάρων, όπως για παράδειγμα η μείωση από τα 30 στα 5 τσιγάρα ημερησίως, μια προσπάθεια που παραμένει ενεργή και εξελίσσεται συνεχώς.

Η διαδικασία στο ιατρείο ξεκινά πάντα με την επιστημονική χαρτογράφηση του κάθε καπνιστή. Μέσα από εξειδικευμένα ερωτηματολόγια, αξιολογείται ο βαθμός της σωματικής και ψυχολογικής εξάρτησης, καθώς και η πραγματική ετοιμότητα του ατόμου να δεσμευτεί στην προσπάθεια. Με βάση αυτό το προσωπικό προφίλ, διαμορφώνονται εξατομικευμένες προτάσεις που περιλαμβάνουν συμβουλευτική καθοδήγηση ή και φαρμακευτική αγωγή, ανάλογα με το τι ταιριάζει στον καθένα.

Οι γιατροί ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις, αφού το 60% της επιτυχίας βασίζεται στην προσωπική απόφαση και τον αγώνα του ίδιου του καπνιστή, ενώ το ιατρείο λειτουργεί ως το απαραίτητο υποστηρικτικό στήριγμα, προσφέροντας το υπόλοιπο 40% της απαιτούμενης δύναμης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ηλικιακά δεδομένα των προσερχόμενων, καθώς οι περισσότεροι είναι άνω των 35 ετών. Αν και τα νεότερα άτομα ανταποκρίνονται συχνά καλύτερα λόγω της ευκολότερης πρόσβασης στην πληροφορία, η μεγαλύτερη πρόκληση εντοπίζεται στους ηλικιωμένους, οι οποίοι συνήθως προσέρχονται έχοντας ήδη αναπτύξει σοβαρά καρδιολογικά, αναπνευστικά προβλήματα ή κακοήθειες. Εκεί ο αγώνας γίνεται ακόμη πιο κρίσιμος, με την επιστημονική κοινότητα να στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα ότι ποτέ δεν είναι αργά για τη διακοπή. Ακόμη και σε ασθενείς με καρκίνο, οι μελέτες δείχνουν ότι η διακοπή του καπνίσματος εξασφαλίζει σημαντικά καλύτερη έκβαση και ανταπόκριση στις χημειοθεραπείες και τη συνολική θεραπευτική υποστήριξη.

Τα οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό ξεκινούν κυριολεκτικά από τα πρώτα λεπτά της διακοπής, χάρη στο εντυπωσιακό αυτοδιορθωτικό σύστημα του σώματος. Μόλις 20 λεπτά μετά το τελευταίο τσιγάρο, οι παλμοί, η αναπνοή και η αρτηριακή πίεση αρχίζουν να επανέρχονται σε φυσιολογικά επίπεδα. Μέσα στις πρώτες 24 ώρες βελτιώνονται η γεύση και η όσφρηση, ενώ στις 48 ώρες η νικοτίνη έχει σχεδόν εξαλειφθεί από τον οργανισμό. Μακροπρόθεσμα, οι θετικές επιπτώσεις είναι θεαματικές, καθώς στον πρώτο χρόνο ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων μειώνεται στο μισό, στα πέντε χρόνια ο κίνδυνος εγκεφαλικού επανέρχεται στα επίπεδα ενός μη καπνιστή, και στα δέκα χρόνια ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα μειώνεται επίσης κατά 50%.

Ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα τσιγάρα

Ωστόσο, πέρα από το παραδοσιακό τσιγάρο, οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη ραγδαία διάδοση των εναλλακτικών προϊόντων, όπως τα ηλεκτρονικά και τα θερμαινόμενα τσιγάρα, ιδιαίτερα στους μαθητές. Τα στοιχεία πρόσφατων μελετών προκαλούν έντονη ανησυχία, καθώς το 17% των παιδιών κάτω των 13 ετών έχει δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο, ενώ στις ηλικίες 15 με 17 ετών το ποσοστό αυτό εκτινάσσεται στο τρομακτικό 50%. Η ελκυστική εμφάνιση και οι ποικίλες γεύσεις παραπλανούν τους νέους, με αποτέλεσμα, παρά τις νομοθετικές απαγορεύσεις για την πώληση θερμαινόμενων προϊόντων καπνού σε ανηλίκους, το 77% των μαθητών να δηλώνει ότι διατηρεί εύκολη πρόσβαση σε αυτά.

Η επιτυχία του ιατρείου των Σερρών ενισχύεται καθοριστικά από την ψυχολογική υποστήριξη και τη λειτουργία των ομάδων θεραπείας, υπό την καθοδήγηση της ψυχολόγου του Δήμου, Σοφίας Μουχταρίδου. Οι ομάδες αυτές προσφέρουν ένα ασφαλές περιβάλλον όπου τα μέλη ανταλλάσσουν εμπειρίες, εκφράζουν τις αγωνίες τους και αλληλοϋποστηρίζονται. Η δυναμική της ομάδας είναι τέτοια που τα άτομα που έχουν ήδη πετύχει τον στόχο τους λειτουργούν ως ζωντανά παραδείγματα για τους νεότερους, ενώ η επικοινωνία και η εμψύχωση συνεχίζονται ακόμη και εκτός των συναντήσεων μέσω μηνυμάτων. Η ανάγκη και το ενδιαφέρον των πολιτών είναι τόσο μεγάλα, ώστε ο σχεδιασμός για τη νέα περίοδο περιλαμβάνει τη δημιουργία περισσότερων ομάδων και την περαιτέρω εξέλιξη της θεραπευτικής αυτής προσέγγισης.

Την ανθρώπινη και πρακτική διάσταση αυτής της προσπάθειας αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο η μαρτυρία της Σέρρας πολίτη, Σόνιας Μπαμπαγεωργάκα, η οποία αποφάσισε να κάνει αυτό το μεγάλο δώρο στον εαυτό της την ημέρα των γενεθλίων της. Παρά τις αρχικές αμφιβολίες και την εξάρτηση από δύο πακέτα τσιγάρα την ημέρα, κατάφερε με την τρίτη προσπάθεια και τη σωστή επιστημονική καθοδήγηση να απεξαρτηθεί πλήρως, χωρίς να πιεστεί ψυχολογικά ή να επηρεαστεί από τον μύθο της μεγάλης αύξησης βάρους. Οι αλλαγές που βίωσε ήταν άμεσες και εντυπωσιακές, όχι μόνο στην υγεία, την αναπνοή, την όσφρηση και την όψη του δέρματος, αλλά και στην οικονομική της καθημερινότητα, καθώς διαπίστωσε ότι εξοικονόμησε σημαντικά χρηματικά ποσά που προηγουμένως ξοδεύονταν άσκοπα. Σήμερα, η ίδια λειτουργεί ως πρεσβευτής της προσπάθειας, παροτρύνοντας και άλλους συμπολίτες της να ενταχθούν στο πρόγραμμα.

Η επιτυχής λειτουργία της δομής αναγνωρίζεται πλήρως και από τη διοίκηση του Δήμου, με τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, Νάσο Παπαδόπουλο, και τη δήμαρχο Σερρών, Βαρβάρα Μητλιάγκα, να εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες προς όλους τους συντελεστές. Η δημοτική αρχή τονίζει ότι το ιατρείο αποτελεί μια υποδειγματική δράση που αγκαλιάζει τη ζωή και την πρόληψη, στέλνοντας το μήνυμα ότι κανένας πολίτης δεν είναι μόνος του σε αυτή την κρίσιμη απόφαση.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται επίσης στους αφανείς ήρωες της δομής, τη Μαργαρίτα και τη Σοφία, οι οποίες με απόλυτο ενδιαφέρον, ευγένεια και συνέπεια οργανώνουν τα ραντεβού, διατηρούν συνεχή τηλεφωνική επαφή με τους παλαιότερους καπνιστές για να μάθουν την πορεία τους και εξασφαλίζουν την ομαλή και ζεστή λειτουργία του ιατρείου. Τ

α δύο χρόνια λειτουργίας του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος Σερρών αποδεικνύουν έμπρακτα ότι όταν η επιστημονική γνώση συναντά την εθελοντική προσφορά και την κοινωνική ευαισθησία, τα αποτελέσματα μπορούν να αλλάξουν ριζικά τη ζωή των ανθρώπων προς το καλύτερο. Το παρών σε αυτή την όμορφη εκδήλωση έδωσαν και άλλοι πρώην καπνιστές όπως και η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Μέριμνας, Υγείας, Παιδικών Σταθμών και Πρόληψης – Βοήθεια στο Σπίτι κ. Χρυσούλα Δρίγκα.

Η όμορφη αυτή επέτειος των δύο ετών ολοκληρώθηκε με μια ζεστή γιορτή στον εξωτερικό χώρο που φιλοξενεί το ιατρείο, όπου είχε στηθεί ένας πλούσιος, δωρεάν μπουφές. Τα εδέσματα μάλιστα ήταν όλα χειροποίητα, φτιαγμένα με μεράκι τόσο από τους εθελοντές της δομής όσο και από τους ίδιους τους πολίτες που κατάφεραν να κόψουν το τσιγάρο, επισφραγίζοντας έτσι με τον πιο γλυκό τρόπο την κοινή τους επιτυχία.