Από τις πολιτικές παρεμβάσεις στις κοινωνικές ευθύνες, η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ δείχνει πώς μάθαμε να λειτουργούμε όλα αυτά τα χρόνια.
Η επικαιρότητα μονοπωλείται, και δικαιολογημένα, από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και την εμπλοκή κυβερνητικών βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, ανάμεσά τους και των τεσσάρων των Σερρών, που βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο μιας επίσημης διαδικασίας διερεύνησης του ρόλου τους, μέσα από συνομιλίες, παρεμβάσεις και πιέσεις προς τον οργανισμό για την έγκριση επιδοτήσεων.
Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής, δεν προκύπτει από τη δικογραφία πως οι βουλευτές «χρηματίστηκαν», αλλά ότι προχώρησαν σε παρεμβάσεις, πιέσεις ή μεσολαβήσεις προς στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ, προκειμένου να εγκριθούν ή να επανεξεταστούν αιτήσεις επιδοτήσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αρχές εξετάζουν ακόμη και ενδείξεις για ηθική αυτουργία σε παράβαση καθήκοντος ή για συμβολή σε αποφάσεις που ενδέχεται να ζημίωσαν ευρωπαϊκά κονδύλια.
Στις Σέρρες, η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Πρόκειται για έναν κατεξοχήν αγροτικό νομό, όπου οι επιδοτήσεις αποτελούν βασικό εργαλείο οικονομικής επιβίωσης. Η σχέση των βουλευτών με τους παραγωγούς, τους συνεταιρισμούς και τα ΚΥΔ είναι καθημερινή και άμεση.
Και εδώ υπάρχει μια διάσταση που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Γιατί πέφτουμε από τα σύννεφα; Στην ελληνική πραγματικότητα, η πίεση για «διευκολύνσεις» δεν είναι εξαίρεση, είναι σχεδόν κανονικότητα. Βουλευτές καλούνται να επιταχύνουν διαδικασίες, να ξεμπλοκάρουν πληρωμές, να λύσουν προβλήματα με ενέργειες μέσα στα όρια που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία. Είναι κάτι άγνωστο αυτό; Προφανώς και όχι. Συνέβαινε, συμβαίνει και, αν δεν αλλάξει κάτι ουσιαστικά, θα συνεχίσει να συμβαίνει.
Aυτή είναι η πιο δύσκολη συζήτηση. Οι ευθύνες όλων μας. Γιατί ναι μεν είναι εύκολο να δείχνουμε το πολιτικό σύστημα, αλλά είναι πιο δύσκολο να κοιτάξουμε τον καθρέφτη.
Σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, οι περισσότεροι έχουμε βρεθεί στη θέση να ζητήσουμε μια βοήθεια από κάποιον βουλευτή. Για κάτι που καθυστερεί, για μια υπόθεση που έχει «κολλήσει», για κάτι που απλά δεν προχωρά. Δεν σημαίνει ότι όλοι λειτουργούμε με τον ίδιο τρόπο ή με την ίδια πρόθεση. Σημαίνει όμως ότι αυτή η λογική υπήρξε και, κυρίως, ότι για χρόνια θεωρούνταν φυσιολογική.
Και εδώ είναι το κρίσιμο σημείο. Όταν κάτι επαναλαμβάνεται, παύει να μοιάζει με πρόβλημα και αρχίζει να μοιάζει με λύση. Σιγά σιγά γίνεται συνήθεια. Και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Ο πολίτης ζητά παρέμβαση γιατί δεν εμπιστεύεται το σύστημα και ο πολιτικός παρεμβαίνει γιατί αυτό ακριβώς του ζητείται.
Θυμάστε τη ρήση του Θόδωρου Πάγκαλου «μαζί τα φάγαμε»; Μια φράση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, γιατί θεωρήθηκε άδικη και ισοπεδωτική. Και πράγματι, δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Δεν έχουμε όλοι την ίδια ευθύνη. Όμως δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι ένα μέρος της κοινωνίας έμαθε να λειτουργεί μέσα από «γνωριμίες», «παρεμβάσεις» και εξυπηρετήσεις. Όχι απαραίτητα από ιδιοτέλεια, αλλά επειδή έτσι έχει διαμορφωθεί το σύστημα.
Όταν λοιπόν μια συμπεριφορά γίνεται κανονικότητα, παύει να αναγνωρίζεται ως πρόβλημα. Μετατρέπεται σε «λύση». Και έτσι ο κύκλος δεν σπάει. Ο ρόλος του βουλευτή είναι θεσμικός. Είναι εκείνος που οφείλει να θέτει όρια, όχι να τα παρακάμπτει. Όμως χωρίς τη ζήτηση, δύσκολα θα υπήρχε και η προσφορά.
Ίσως τελικά αυτή η υπόθεση είναι μια καλή ευκαιρία να κοιταχτούμε και λίγο στον καθρέφτη. Όχι μόνο για να δούμε τι δεν λειτούργησε στο σύστημα, αλλά και πώς μάθαμε να λειτουργούμε μέσα σε αυτό. Γιατί αν δεν αλλάξει αυτή η νοοτροπία, τότε πολύ σύντομα θα βρεθούμε ξανά στο ίδιο έργο … θεατές.
